Bán hàng không cần vốn lấy hàng xưởng là có thật: bạn đăng ảnh hàng của xưởng, chốt đơn, gửi đơn cho xưởng, xưởng giao thẳng cho khách và trả phần của bạn sau. Bạn không phải mua hàng trước. Nhưng "không vốn" chỉ đúng với tiền hàng; bạn vẫn bỏ ra thời gian, tiền mua mẫu, có thể cả tiền quảng cáo và tiền ship đơn hoàn.
Điều hay bị thổi phồng không nằm ở cách làm mà ở lời hứa đi kèm: thu nhập đều đặn, không cần kinh nghiệm, làm vài giờ mỗi ngày. Bài này mô tả cách làm thật theo từng bước, chỉ ra những câu quảng cáo cần đọc kỹ, và đưa một cách tự tính đơn giản để bạn biết mức đơn nào thì công sức mới đáng.
Cách làm thật, đi từ đầu đến cuối một đơn
Một đơn hàng "không vốn" đi qua những bước sau. Thiếu bước nào cũng có thể thành đơn hỏng:
- Chọn một xưởng có hàng sẵn và chịu giao thẳng cho khách lẻ, hỏi rõ giá cho cộng tác viên, phí ship và cách xử lý đơn hoàn.
- Xin bộ ảnh mẫu, bảng số đo, mô tả chất liệu; nếu được thì mua một món về tự xem.
- Đăng bán trên kênh của mình, ghi giá, size, màu, thời gian giao dự kiến.
- Khách nhắn hỏi, bạn tư vấn size, chốt đơn, xin đủ tên, địa chỉ, số điện thoại nhận hàng.
- Gửi đơn cho xưởng theo khuôn cố định, xác nhận xưởng còn hàng trước khi báo khách.
- Xưởng đóng gói, gửi đi, báo bạn mã vận đơn; bạn gửi mã cho khách theo dõi.
- Khách nhận và trả tiền cho người giao; tiền thu hộ về xưởng.
- Đến kỳ đối soát, xưởng chuyển phần của bạn sau khi trừ đơn hoàn theo thoả thuận.
Nhìn vào chuỗi này sẽ thấy tiền của bạn về tay muộn nhất: sau khi khách nhận, sau khi đơn vị vận chuyển trả xưởng, sau kỳ đối soát. Trong thời gian đó bạn đã bỏ công tư vấn và có khi đã bỏ tiền quảng cáo. "Không vốn" vì thế không có nghĩa là không ứng trước gì cả.
Năm câu quảng cáo cần đọc kỹ
"Chỉ cần điện thoại là kiếm tiền." Đúng về công cụ, sai về công sức. Điện thoại chỉ là chỗ làm việc; phần tạo ra tiền là tìm khách và giữ khách, mà việc này cần thời gian và kỹ năng, nhất là với người không có sẵn vòng khách quen.
"Thu nhập vài chục triệu mỗi tháng." Những con số này thường lấy từ người bán giỏi nhất hoặc từ tháng cao điểm, không phải mức trung bình. Không ai cam kết được thu nhập cho người bán độc lập; ai cam kết thì cần hỏi họ cam kết bằng gì.
"Không cần kinh nghiệm, có người cầm tay chỉ việc." Nhiều nơi có hướng dẫn thật, nhưng có nơi "cầm tay chỉ việc" là khoá học thu phí. Nên hỏi rõ phần hướng dẫn có tốn tiền không.
"Hàng xưởng tận gốc, giá rẻ nhất thị trường." Giá cộng tác viên đã có phần lời của xưởng; nếu hàng đi qua thêm một người trung gian tự xưng xưởng thì phần bạn còn lại càng mỏng. Cách kiểm là so giá với vài nguồn khác và hỏi xem hàng thật.
"Nộp phí kích hoạt để mở tài khoản cộng tác viên." Đây là điểm cần dừng lại. Một xưởng sống bằng bán hàng không cần thu tiền của người giúp mình bán hàng. Khoản phí trước khi có đơn nào là dấu hiệu mô hình kiếm tiền từ người tham gia chứ không phải từ khách mua.
Vì sao người mới hay lỗ ở tháng đầu
Lỗ ở tháng đầu thường không phải do xưởng hay do hàng xấu, mà do ba khoản chi đến trước khi đơn đều tay. Khoản thứ nhất là quảng cáo: người mới thấy đăng bài miễn phí ít người xem, liền chạy bài trả phí mà chưa biết khách của mình là ai, tiền chi ra nhanh hơn đơn về. Khoản thứ hai là đơn hoàn: khách đặt qua mạng rồi không nghe máy, không nhận, phí ship hai chiều có khi rơi vào bạn. Khoản thứ ba là quà và giảm giá tự hứa để chốt những đơn đầu tiên.
Cộng ba khoản lại, tháng đầu nhiều người làm đủ việc mà phần còn lại xấp xỉ không, hoặc âm nhẹ. Điều này bình thường với bất kỳ việc bán hàng nào; cái không bình thường là quảng cáo tuyển cộng tác viên giấu nó đi. Cách giảm lỗ là bắt đầu với vòng người quen, chưa chạy quảng cáo, gọi xác nhận đơn trước khi gửi xưởng, và chỉ hứa quà khi đã tính vào giá.
Một điều nữa ít ai nói: tháng đầu bạn đang trả "học phí" bằng thời gian để biết mẫu nào khách mình thích, size nào hay đổi, giờ nào khách hay nhắn. Nếu ghi lại đầy đủ, khoản học phí này có ích cho các tháng sau. Nếu không ghi gì, tháng thứ hai bạn lại lặp đúng những lỗi của tháng đầu.
Tự tính: bao nhiêu đơn thì công sức mới đáng
Không cần phần mềm, chỉ cần bốn con số của chính bạn. Ví dụ dưới đây là số giả định tròn để minh hoạ cách tính.
| Mục | Cách lấy số | Ví dụ giả định |
|---|---|---|
| Phần trên mỗi đơn giao thành công | Giá bán trừ giá cộng tác viên, hoặc hoa hồng | 40 nghìn |
| Tỷ lệ đơn hoàn | Số đơn hoàn chia tổng đơn gửi trong một tuần | 1 trên 10 đơn |
| Thiệt hại mỗi đơn hoàn | Phí ship hai chiều phần bạn chịu | 30 nghìn |
| Chi phí cố định mỗi tuần | Quảng cáo, dữ liệu điện thoại, quà tặng | 200 nghìn |
| Số giờ bỏ ra mỗi tuần | Ghi thật, kể cả giờ trả lời khách không mua | 15 giờ |
Với số giả định trên, mười đơn gửi đi có chín đơn thành công, được 360 nghìn, trừ một đơn hoàn 30 nghìn, còn 330 nghìn; trừ tiếp chi phí cố định 200 nghìn, còn 130 nghìn cho 15 giờ làm. Muốn công sức đáng hơn thì phải tăng số đơn, giảm tỷ lệ hoàn, hoặc giảm chi phí cố định. Bạn thay số của mình vào để thấy mình đang ở đâu, thay vì nghe con số của người khác.
Làm sao để "không vốn" mà vẫn bền
Một số thói quen giúp mô hình không ôm hàng chạy được lâu chứ không chỉ vài tuần:
- Chọn ít mẫu nhưng hiểu kỹ: biết vải co không, màu ngoài đời ra sao, người dáng nào mặc đẹp.
- Gọi hoặc nhắn xác nhận đơn trước khi gửi xưởng, nhất là đơn giá trị cao hoặc khách mới.
- Báo khách thời gian giao trung thực, cộng thêm một hai ngày phòng xưởng soạn chậm.
- Giữ sổ đơn riêng, đối chiếu với xưởng mỗi kỳ, không để nợ dồn nhiều kỳ.
- Không đổ hết thời gian vào một xưởng duy nhất; có một nguồn dự phòng khi xưởng hết hàng giữa mùa.
- Khi một mẫu đã bán đều, cân nhắc lấy sỉ một ít để chủ động hàng, chấp nhận chút rủi ro đổi lấy phần lời tốt hơn.
Những thói quen này không làm bạn giàu nhanh, nhưng giữ cho uy tín của bạn không bị hao mòn bởi đơn trễ, đơn sai, đơn hoàn. Với người bán độc lập, uy tín là thứ vốn duy nhất thật sự phải tích luỹ.
Nói với khách thế nào khi mình không giữ hàng trong tay
Nói thật về nguồn hàng. Không cần kể tên xưởng, nhưng cũng đừng nói "hàng có sẵn ở nhà" khi thực ra xưởng mới là nơi gửi. Câu đơn giản như "hàng gửi từ xưởng, mình nhận đơn và theo dõi đơn cho bạn" là đủ, và khách sẽ không bất ngờ khi gói hàng đi từ một tỉnh khác.
Nói thật về thời gian giao. Đơn đi qua thêm một khâu là xưởng soạn hàng, nên thường chậm hơn shop tự giữ hàng một chút. Báo dư một hai ngày tốt hơn để khách phải hỏi "sao chưa tới".
Chỉ khẳng định điều mình đã kiểm. Nếu chưa tự sờ món hàng, hãy nói rõ thông tin là theo mô tả của xưởng. Câu "vải mát, không xù" chỉ nên nói khi bạn đã giặt thử. Lời khẳng định sai một lần là mất khách lâu dài.
Có sẵn câu trả lời cho đổi trả. Khách hỏi "không vừa có đổi được không" là câu gần như ai cũng hỏi. Biết sẵn luật đổi của xưởng và nói ra trước khi khách chuyển khoản sẽ giảm hẳn số lần cãi nhau về sau.
Khi nào nên dừng hoặc đổi hướng
Có vài tín hiệu cho thấy nên dừng lại để xem xét. Xưởng nhiều lần trễ hạn đối soát mà không báo trước. Hàng giao cho khách khác hẳn ảnh mẫu, khiến bạn liên tục phải xin lỗi. Bạn được khuyến khích mời thêm người làm cộng tác viên nhiều hơn là bán hàng, hoặc được hứa thưởng theo số người mời. Tỷ lệ đơn hoàn tăng mà xưởng vẫn bắt bạn chịu hết phí.
Đổi hướng không có nghĩa là bỏ hẳn. Có người chuyển sang một xưởng khác giữ lời hơn, có người chuyển nhóm hàng hợp với vòng khách của mình hơn, có người bắt đầu lấy sỉ một lượng nhỏ để tự kiểm hàng trước khi giao. Điều quan trọng là quyết định dựa trên sổ sách của chính bạn sau vài tuần làm thật, chứ không dựa trên lời hứa trong bài tuyển cộng tác viên hay ảnh chụp màn hình thu nhập của người khác.
Nếu đã lỡ nộp một khoản phí "kích hoạt" hay "giữ chỗ" và xưởng biến mất, hãy giữ lại toàn bộ tin nhắn, biên lai chuyển khoản, đường dẫn trang của xưởng, rồi báo ngân hàng và công an nơi cư trú. Đừng nộp thêm tiền theo lời hứa "nộp thêm để rút về".
Câu hỏi thường gặp
Bán hàng không vốn có thật là không mất đồng nào không?
Không mất tiền hàng, nhưng thường vẫn có những khoản nhỏ như mua mẫu để xem hàng thật, phí ship đơn hoàn tuỳ thoả thuận, quảng cáo nếu chạy bài trả phí. Ngoài ra là thời gian tư vấn khách, khoản này không nhỏ với người mới.
Người mới bán hàng không vốn nên bắt đầu ở đâu?
Nên bắt đầu với vòng người quen trước khi chạy quảng cáo, chọn một xưởng có hàng sẵn và giữ lời, bán ít mẫu nhưng hiểu kỹ. Ghi lại mọi đơn để sau vài tuần biết mình đang lời hay lỗ thật sự.
Làm sao biết một lời mời bán hàng không vốn là lừa?
Dấu hiệu rõ nhất là phải nộp tiền trước khi có đơn nào, được hứa thu nhập cố định, hoặc được thưởng theo số người mời vào. Xưởng thật kiếm tiền từ khách mua hàng chứ không từ người bán giúp mình.
Tỷ lệ đơn hoàn bao nhiêu là bình thường?
Không có con số chung cho mọi nhóm hàng và mọi kênh bán. Điều nên làm là tự đo tỷ lệ của mình theo tuần và tìm cách giảm, ví dụ gọi xác nhận đơn, ghi rõ size, báo thời gian giao trung thực.
Có nên chạy quảng cáo ngay từ đầu không?
Người mới thường chưa nên. Khi chưa biết khách của mình là ai và mẫu nào bán được, tiền quảng cáo dễ đi nhanh hơn đơn về. Nên bán thử trong vòng quen trước, sau đó chạy với ngân sách nhỏ có trần mỗi tuần.
Bao lâu thì biết mô hình này có hợp với mình không?
Vài tuần làm thật với sổ ghi đầy đủ là đủ để thấy nhịp đơn, tỷ lệ hoàn, xưởng có giữ lời không. Một tháng là mốc hợp lý để quyết định làm tiếp, đổi xưởng, đổi nhóm hàng hay dừng.