Xưởng giao thẳng cho khách của cộng tác viên nghĩa là bạn chốt đơn, gửi thông tin cho xưởng, xưởng soạn hàng, đóng gói và gửi đi dưới tên shop của bạn hoặc tên xưởng. Mỗi đơn đi qua năm chặng: chốt, gửi xưởng, xưởng xác nhận, vận chuyển, khép đơn. Phần lớn rắc rối nằm ở chặng gửi xưởng và chặng khép đơn, không nằm ở khâu giao.
Bài này đi qua từng chặng, đưa một khuôn ghi đơn để xưởng ít soạn nhầm, phân loại các kiểu đổi trả và ai chịu chi phí, rồi nói ngắn về việc khép đơn để đến kỳ đối soát không phải lục lại tin nhắn. Chi tiết cách đối chiếu tiền theo tuần có bài riêng trên trang này.
Năm chặng của một đơn giao thẳng
Mỗi chặng có một người chịu trách nhiệm chính và một lỗi hay gặp. Biết trước giúp bạn kiểm đúng chỗ.
| Chặng | Ai làm | Lỗi hay gặp | Cách chặn |
|---|---|---|---|
| Chốt đơn với khách | Cộng tác viên | Thiếu số đo, ghi tắt địa chỉ | Hỏi đủ theo khuôn trước khi báo đã nhận đơn |
| Gửi đơn cho xưởng | Cộng tác viên | Gửi nhiều đơn lẫn trong một tin nhắn dài | Mỗi đơn một khối, có mã đơn riêng |
| Xưởng xác nhận và soạn | Xưởng | Hết màu nhưng không báo, soạn nhầm size | Chờ xưởng trả lời "đã nhận, còn hàng" rồi mới báo khách |
| Vận chuyển | Đơn vị giao hàng | Khách không nghe máy, đổi địa chỉ phút chót | Gửi mã vận đơn cho khách, nhắc khách để ý điện thoại |
| Khép đơn | Cả hai bên | Không ai ghi đơn đã giao hay đã hoàn | Đánh dấu trạng thái cuối cùng của từng đơn trong sổ |
Nhìn bảng sẽ thấy hai trong năm chặng nằm hoàn toàn trong tay bạn. Đơn sai từ chặng chốt thì xưởng soạn đúng cũng vẫn thành đơn hỏng, và người khách trách là bạn chứ không phải xưởng.
Khuôn ghi đơn để xưởng không soạn nhầm
Xưởng nhận đơn của hàng chục cộng tác viên mỗi ngày, thường qua tin nhắn. Đơn gửi theo một khuôn cố định được soạn nhanh và ít nhầm hơn hẳn. Một khuôn gọn gồm các dòng:
- Mã đơn của bạn: chữ cái viết tắt tên shop cộng ngày và số thứ tự, để hai bên cùng gọi một tên.
- Tên mẫu hoặc mã mẫu đúng như xưởng gọi, không dùng tên tự đặt.
- Màu và size, ghi rõ bằng chữ; nếu khách nhờ chọn size thì ghi kèm chiều cao, cân nặng để xưởng góp ý.
- Số lượng từng món.
- Tên người nhận, số điện thoại, địa chỉ đầy đủ theo đơn vị hành chính mới sau sáp nhập: số nhà, đường, xã hoặc phường, tỉnh hoặc thành phố.
- Tiền thu hộ: số tiền khách sẽ trả khi nhận, hoặc ghi "đã chuyển khoản".
- Ghi chú giao hàng: giờ nhận, có cho xem hàng trước không.
- Tên shop cần in trên phiếu gửi, nếu xưởng hỗ trợ.
Gửi mỗi đơn thành một tin nhắn riêng, và chỉ báo khách "đơn đã lên" khi xưởng đã xác nhận còn hàng. Thói quen nhỏ này giảm phần lớn các cuộc gọi xin lỗi vì hết màu sau khi khách đã chờ hai ngày.
Bốn kiểu đổi trả và ai thường chịu chi phí
Hàng lỗi do may hoặc do vải. Đường may bung, vải lủng, dính vết bẩn từ xưởng. Đây là phần xưởng phải nhận; thông lệ là xưởng gửi món mới và chịu phí ship lại. Bạn cần ảnh hoặc video khách quay lúc mở hàng để xưởng đối chiếu.
Xưởng soạn nhầm. Sai màu, sai size so với đơn đã gửi. Nếu đơn của bạn ghi đúng thì lỗi thuộc xưởng. Đây là lý do phải giữ nguyên tin nhắn gửi đơn, không sửa, không xoá.
Khách muốn đổi size vì không vừa. Không phải lỗi của ai. Mỗi xưởng một luật: có nơi cho đổi miễn phí một lần, khách chịu ship hai chiều; có nơi không nhận đổi hàng đã giặt hoặc đã cắt mác. Nói luật này với khách trước khi chốt đơn.
Khách không nhận hàng. Đơn hoàn về xưởng, phí ship hai chiều đã phát sinh. Thoả thuận hay gặp nhất là cộng tác viên chịu một phần hoặc toàn bộ, vì khách là người bạn chọn. Nếu đơn hoàn nhiều, xưởng có thể yêu cầu bạn thu cọc trước với khách lạ.
Xử lý một yêu cầu đổi trả cho gọn
Khi khách nhắn "hàng có vấn đề", đi theo thứ tự này để không mất bằng chứng và không hứa quá tay:
- Xin khách ảnh rõ chỗ lỗi và, nếu có, video lúc mở gói.
- Hỏi khách muốn đổi món khác, đổi size hay trả lại, chưa hứa gì ngay.
- Chuyển nguyên ảnh và video cho xưởng kèm mã đơn, hỏi xưởng xử lý theo kiểu nào.
- Báo lại khách phương án cụ thể: gửi lại món nào, khi nào, ai chịu ship.
- Hướng dẫn khách gửi trả về đúng địa chỉ xưởng, ghi mã đơn lên gói.
- Ghi đơn đổi trả thành một dòng riêng trong sổ, nối với mã đơn gốc.
Đừng tự hứa hoàn tiền cho khách khi chưa thống nhất với xưởng, vì tiền thu hộ đang nằm ở xưởng chứ không ở bạn. Nếu muốn giữ khách bằng cách tự bù một phần, ghi rõ khoản bù vào sổ chi phí của mình.
Khép đơn: việc nhỏ quyết định kỳ đối soát có êm hay không
Một đơn chỉ thật sự xong khi có trạng thái cuối cùng: giao thành công và đã thu tiền, hoặc hoàn về xưởng, hoặc đổi xong. Nhiều cộng tác viên chỉ ghi lúc chốt đơn rồi bỏ đó, đến cuối tuần nhìn danh sách không biết đơn nào đã về tiền. Lúc ấy con số duy nhất để so là bảng của xưởng, và bạn mất quyền kiểm.
Cách làm gọn là mỗi tối dành mười phút tra mã vận đơn của các đơn đang giao, đánh dấu trạng thái mới. Sổ có thể là một bảng tính hay một cuốn vở, miễn mỗi đơn một dòng với các cột: mã đơn, ngày gửi xưởng, mã vận đơn, tiền thu hộ, trạng thái, ghi chú đổi trả. Đơn hoàn thì ghi lý do; sau vài tuần nhìn cột lý do sẽ thấy rõ vấn đề nằm ở size, ở thời gian giao hay ở khách đặt bừa.
Đến kỳ đối soát, bạn chỉ cần lọc các đơn giao thành công trong kỳ, cộng phần của mình, trừ phần đơn hoàn theo thoả thuận, rồi so với con số xưởng gửi. Lệch ở đâu thì đã có mã đơn để hỏi đúng chỗ, không phải cãi nhau bằng trí nhớ.
Những tình huống khó hay gặp và cách ứng xử
Khách đổi địa chỉ khi hàng đã gửi. Báo ngay cho xưởng kèm mã vận đơn để xưởng liên hệ đơn vị giao hàng; nhiều đơn vị cho đổi địa chỉ khi hàng chưa tới bưu cục cuối, nhưng có thể phát sinh phí. Nói trước với khách khoản phí này, đừng tự gánh rồi quên ghi sổ.
Xưởng báo hết hàng sau khi đã nhận đơn. Xin lỗi khách sớm, đưa hai lựa chọn cụ thể: màu khác còn hàng hoặc chờ đợt may mới với ngày dự kiến. Khách đã chuyển khoản thì hoàn ngay nếu khách không muốn chờ, rồi đòi lại xưởng theo kỳ đối soát nếu tiền đang ở xưởng.
Hai đơn của cùng một khách đi hai gói. Khi khách đặt thêm sau vài giờ, nhắn xưởng xin gộp nếu đơn trước chưa đóng gói. Gộp được thì khách đỡ một lần ship và đỡ phải nghe máy hai lần.
Khách nói không nhận được nhưng hệ thống báo đã giao. Xin khách kiểm lại với người nhà, bảo vệ toà nhà hay hàng xóm, rồi nhờ xưởng mở yêu cầu tra soát với đơn vị giao hàng. Không tự gửi lại món mới trước khi có kết quả tra soát.
Xưởng gửi kèm phiếu có tên và giá của xưởng. Nếu bạn đã thoả thuận giao dưới tên shop của mình mà gói hàng lại kẹp phiếu giá sỉ, khách sẽ thấy ngay phần chênh lệch. Nhắc xưởng ghi chú cố định cho mọi đơn của bạn: không kẹp phiếu giá, không kẹp danh thiếp xưởng.
Khi nào không nên dùng giao thẳng
Giao thẳng tiện nhưng không hợp mọi trường hợp. Với hàng cần kiểm kỹ từng chiếc như đồ cho trẻ nhỏ, đồ dễ vỡ, hoặc hàng làng nghề mỗi chiếc một khác, nhiều cộng tác viên chọn nhận hàng về tay mình xem trước rồi mới gửi khách, chấp nhận chậm hơn và tốn thêm một lần ship. Khách của những nhóm hàng này thường để ý chi tiết, một chiếc lỗi nhỏ đến tay khách là mất lòng tin ngay.
Giao thẳng cũng không hợp khi bạn bán theo combo ghép từ nhiều xưởng khác nhau, vì khách sẽ nhận nhiều gói lẻ tẻ, mỗi gói một ngày, và phí ship bị nhân lên. Lúc đó gom hàng về một chỗ rồi đóng một gói là cách gọn hơn. Cuối cùng, nếu một xưởng liên tục soạn nhầm hoặc giao trễ, giao thẳng biến bạn thành người xin lỗi thay cho lỗi của người khác; nên chuyển sang nhận hàng về kiểm hoặc đổi xưởng.
Một cách trung gian nhiều người dùng là giao thẳng cho khách quen, còn khách mới hoặc đơn giá trị cao thì nhận về kiểm trước. Khách quen đã hiểu chất hàng, ít đổi trả, nên đi thẳng cho nhanh. Khách mới chưa biết bạn là ai, một đơn đầu suôn sẻ quyết định họ có quay lại hay không, nên đáng bỏ thêm một ngày để tự tay xem từng đường may, gấp lại cho gọn và gửi kèm một lời cảm ơn viết tay ngắn. Làm vậy tốn công hơn, nhưng mỗi lần đơn đầu đến tay khách đúng như ảnh là một lần bạn đặt thêm một viên gạch cho uy tín của shop.
Câu hỏi thường gặp
Xưởng giao thẳng cho khách thì khách có biết mình là cộng tác viên không?
Tuỳ cách ghi trên phiếu gửi. Nhiều xưởng cho in tên shop của cộng tác viên, khi đó khách chỉ thấy tên bạn. Dù vậy, nên nói thật với khách rằng hàng gửi đi từ xưởng để khách không bất ngờ về nơi gửi.
Đơn bị hoàn thì phí ship ai chịu?
Không có luật chung, phụ thuộc thoả thuận với xưởng. Phổ biến là cộng tác viên chịu một phần hoặc toàn bộ vì khách là người bạn mang tới. Hỏi rõ trước khi gửi đơn đầu tiên và ghi lại câu trả lời.
Khách nhận hàng sai màu thì làm gì trước tiên?
Xin ảnh rõ món hàng và video mở gói nếu có, đối chiếu với tin nhắn gửi đơn của bạn. Nếu đơn ghi đúng mà xưởng soạn sai thì chuyển bằng chứng cho xưởng xử lý; đừng hứa hoàn tiền trước khi thống nhất với xưởng.
Có cần mã đơn riêng khi gửi xưởng không?
Rất nên có. Mã đơn giúp hai bên gọi cùng một tên, dễ tra khi đổi trả và khi đối soát. Một mã đơn đơn giản gồm chữ viết tắt tên shop, ngày gửi và số thứ tự là đủ dùng.
Bao lâu thì nên cập nhật trạng thái đơn trong sổ?
Mỗi ngày một lần là vừa, nhất là với các đơn đang trên đường giao. Để dồn tới cuối tuần thì dễ quên đơn đổi trả, và đến kỳ đối soát không còn biết đơn nào đã về tiền.
Có nên cho khách xem hàng trước khi nhận không?
Cho xem hàng giúp giảm tranh cãi về sau nhưng có thể làm tăng đơn hoàn với khách đặt bừa. Thống nhất với xưởng cách ghi chú trên đơn, và với khách lạ đơn giá trị cao thì có thể xin cọc một phần.