Muốn bán hàng xưởng không lỗ, phải tính từ giá vốn thật chứ không phải từ giá xưởng báo: lấy giá sỉ cộng cước chở về, phần hàng lỗi phải bỏ, bao bì, phí của kênh bán, chi phí đổi trả và quảng cáo chia đều cho mỗi món, rồi mới cộng phần lãi mình muốn giữ. Cách "lấy giá sỉ nhân đôi" chỉ đúng với một số mặt hàng và một số kênh, áp bừa là có mẫu bán càng nhiều càng mất tiền.
Bài này đi qua từng khoản hay bị quên, cách gộp chúng thành một con số cho mỗi món, một bảng ví dụ giả định với số tròn, và cách chỉnh giá theo từng nơi bán: sạp chợ, mạng xã hội, sàn thương mại điện tử. Các con số trong bài chỉ để minh hoạ cách tính, không phải giá thị trường.
Giá vốn thật của một món hàng xưởng gồm những gì
Giá sỉ xưởng báo. Đây là khoản dễ thấy nhất và cũng là khoản người mới hay coi là toàn bộ giá vốn. Lưu ý giá sỉ có thể đã gồm hoặc chưa gồm túi đựng, móc treo, đóng thùng; hỏi rõ khi chốt để khỏi phải tính thêm sau.
Cước chở hàng về. Tiền xe khách, chành, ship, xăng xe nếu tự đi, kể cả tiền gửi xe ở chỗ lấy hàng. Cộng cả chuyến rồi chia cho số món trong chuyến. Lấy ít mà đi xa thì khoản này có khi ngang một phần ba giá sỉ.
Hao hụt và hàng lỗi. Lô nào cũng có vài món lỗi đường may, dính bẩn, sai size mà xưởng không đổi kịp. Nếu cứ mười món có một món phải bán rẻ hoặc bỏ, thì chín món còn lại phải gánh phần đó.
Bao bì và quà kèm. Túi zip, hộp, băng keo, giấy gói, thẻ cảm ơn, tem nhãn riêng. Mỗi thứ vài nghìn nhưng cộng lại không nhỏ, nhất là hàng giá thấp.
Phí của kênh bán. Sàn thu phí cố định và phí thanh toán theo phần trăm, có thể thêm phí dịch vụ nếu tham gia chương trình; sạp chợ có tiền thuê sạp, tiền điện, phí vệ sinh. Bán qua mạng xã hội thì chi phí nằm ở quảng cáo và tiền ship hỗ trợ khách.
Đổi trả và hoàn hàng. Đơn bị hoàn mất tiền ship hai chiều, món bị trả có khi không bán lại được giá cũ. Shop bán online nên ước một tỉ lệ hoàn dựa trên số liệu vài tháng của chính mình.
Công của mình. Thời gian đi lấy hàng, chụp ảnh, trả lời tin nhắn, đóng gói. Nhiều người không tính khoản này nên tưởng có lãi, thật ra chỉ đang tự trả lương thấp cho mình.
Cách tính từ giá vốn thật ra giá bán, từng bước
Cách dưới đây dùng được cho mọi nhóm hàng, chỉ cần một tờ giấy hoặc một bảng tính đơn giản. Tính theo từng mẫu, không tính gộp cả lô nếu các mẫu có giá sỉ chênh nhau nhiều.
- Cộng chi phí theo chuyến: lấy tổng tiền chở hàng, tiền bao bì mua thêm cho lô đó, chia cho tổng số món trong lô, ra phần chi phí gánh trên mỗi món.
- Tính phần hao hụt: nếu kinh nghiệm cho thấy khoảng một phần mười lô phải bán hạ giá hoặc bỏ, cộng thêm khoảng một phần mười giá sỉ vào mỗi món còn lại. Chưa có số liệu thì ước thận trọng.
- Ra giá vốn thật mỗi món: giá sỉ cộng phần chuyến cộng phần hao hụt.
- Tính chi phí theo kênh: phí sàn tính theo phần trăm giá bán, quảng cáo chia theo số đơn của tháng trước, tiền thuê sạp chia theo số món bán được trong tháng.
- Đặt phần lãi muốn giữ: tính bằng tiền trên mỗi món hoặc phần trăm trên giá bán, nhưng phải đủ bù công của mình.
- Ra giá bán: cộng giá vốn thật, chi phí kênh, phần lãi; nếu phí kênh tính theo phần trăm giá bán thì chia ngược như ví dụ ở bảng dưới.
- So với thị trường: xem cùng loại hàng người khác bán quanh mức nào. Nếu giá của mình cao hơn hẳn, xem lại khoản nào phình to chứ đừng cắt lãi ngay.
Khi phí kênh là phần trăm trên giá bán, không được cộng thẳng phần trăm vào giá vốn. Ví dụ giả định phí kênh là một phần năm giá bán: giá vốn cộng lãi phải chia cho bốn phần năm mới ra giá bán, nếu cộng thêm một phần năm giá vốn thì sẽ hụt.
Ví dụ giả định với một mẫu áo thun lấy sỉ
Bảng dưới dùng số tròn giả định cho một mẫu áo thun, lô một trăm chiếc, để thấy giá vốn thật cách giá sỉ bao xa. Không phải giá thị trường.
| Khoản | Cách tính | Trên mỗi chiếc (giả định) |
|---|---|---|
| Giá sỉ xưởng | Xưởng báo | 60 nghìn |
| Cước chở về | Cả chuyến 500 nghìn chia 100 chiếc | 5 nghìn |
| Hao hụt | Ước một phần mười giá sỉ | 6 nghìn |
| Túi, thẻ cảm ơn | Mua theo lô | 3 nghìn |
| Giá vốn thật | Cộng bốn dòng trên | 74 nghìn |
| Quảng cáo, hoàn hàng | Chi phí tháng chia số đơn | 16 nghìn |
| Lãi muốn giữ | Tự đặt | 30 nghìn |
| Cộng trước phí sàn | Giá vốn thật + quảng cáo + lãi | 120 nghìn |
| Giá bán nếu phí sàn một phần năm | 120 nghìn chia bốn phần năm | 150 nghìn |
Nhìn bảng sẽ thấy: giá bán 150 nghìn là gấp hai lần rưỡi giá sỉ, nhưng phần lãi giữ lại chỉ 30 nghìn. Nếu chỉ nhân đôi giá sỉ thành 120 nghìn rồi bán trên sàn, mỗi chiếc lỗ khoảng một phần năm số đó mà người bán không nhận ra cho tới cuối tháng.
Vì sao "nhân đôi giá sỉ" không phải luật chung
Trong chợ hay truyền nhau con số nhân đôi, nhân hai rưỡi, nhân ba. Đó là kinh nghiệm của một số người với một số mặt hàng ở một số kênh, không phải công thức. Hàng nhẹ, giá sỉ cao như áo khoác, túi da thì cước chở chia ra mỗi món rất nhỏ, nhân hệ số thấp vẫn có lãi. Hàng nặng, rẻ như đồ nhựa gia dụng, đồ gốm thì cước và vỡ hỏng ăn mất phần lớn, nhân ba có khi vẫn mỏng.
Kênh bán cũng đổi hệ số. Bán ở sạp nhà mình, không thuê chỗ, khách tới tận nơi, hệ số thấp vẫn sống được. Bán trên sàn có phí phần trăm, có chương trình giảm giá bắt buộc góp vốn, có tỉ lệ hoàn, thì hệ số phải cao hơn. Bán qua mạng xã hội chạy quảng cáo thì chi phí mỗi đơn có thể lớn hơn cả phí sàn trong những tháng cạnh tranh.
Cách dùng hệ số cho đúng là tính kỹ vài mẫu đại diện theo từng bước ở trên, xem chúng rơi vào khoảng hệ số nào, rồi mới dùng hệ số đó làm phép ước nhanh cho các mẫu tương tự cùng kênh. Mỗi quý tính lại một lần, vì cước, phí sàn và tiền quảng cáo đều thay đổi.
Một mẫu, ba kênh, ba mức giá khác nhau
Sạp chợ, chợ đêm. Không có phí phần trăm, nhưng có tiền sạp, điện, đi lại, và hàng treo lâu bị bụi, phai màu. Khách thích mặc cả nên giá ghi cần chừa một khoảng nhỏ để bớt mà không đụng vào phần lãi. Giá chẵn, dễ nhẩm giúp bán nhanh hơn.
Mạng xã hội, nhóm khách quen. Chi phí lớn nhất là quảng cáo và hỗ trợ tiền ship. Khách quen mua lại thì gần như không tốn quảng cáo, nên có thể ưu đãi nhóm này. Khách mới tới từ quảng cáo thì phải tính đủ.
Sàn thương mại điện tử. Phí phần trăm, phí thanh toán, chương trình giảm giá của sàn, tỉ lệ hoàn cao hơn. Giá trên sàn thường phải cao hơn giá ở kênh khác cho cùng một mẫu, hoặc phải chọn mẫu có biên dày mới đưa lên sàn.
Giữ chênh lệch hợp lý giữa các kênh. Khách có thể thấy cùng một mẫu ở nhiều nơi. Chênh nhau một chút vì phí kênh là chuyện dễ giải thích, chênh quá nhiều thì khách ở kênh đắt thấy bị hớ. Nhiều shop chọn cách đưa mẫu khác nhau lên từng kênh thay vì cùng một mẫu khác giá.
Chừa biên cho khuyến mãi và cho khách mua nhiều
Giá đặt ra chỉ là giá trên giấy nếu sau đó tháng nào cũng giảm giá, tặng kèm, miễn ship. Trước khi chốt giá niêm yết, hãy hỏi: trong năm mình sẽ có bao nhiêu đợt giảm, mỗi đợt giảm khoảng bao nhiêu. Phần đó phải nằm sẵn trong giá, nếu không mỗi đợt khuyến mãi là một đợt bán lỗ.
Khách hỏi mua nhiều để làm quà, để may áo cho nhóm, hay để bán lại thì cần một mức giá riêng. Đừng bớt tuỳ hứng mỗi người một kiểu. Đặt sẵn hai ba bậc theo số lượng, mỗi bậc vẫn giữ được phần lãi tối thiểu tính từ giá vốn thật. Bậc thấp nhất không được thấp hơn giá vốn thật cộng chi phí đóng gói giao hàng của đơn đó.
Một mẹo nhỏ: ghi riêng giá sàn của mỗi mẫu, tức là mức thấp nhất mình chấp nhận, vào sổ hoặc bảng tính. Khi đứng trước khách mặc cả hoặc khi xả hàng cuối mùa, nhìn vào con số đó để quyết thay vì quyết theo cảm giác.
Những lỗi tính giá hay gặp ở shop mới
Phần lớn shop nhỏ lỗ không phải vì giá sỉ cao mà vì quên khoản này khoản kia. Mấy lỗi dưới đây gặp rất thường:
- Lấy giá trong tin nhắn xưởng làm giá vốn, quên cước chở và bao bì.
- Tính cước chở theo chuyến đầu khi lấy nhiều, sang chuyến sau lấy ít vẫn dùng con số cũ.
- Cộng phí sàn theo phần trăm giá vốn thay vì phần trăm giá bán.
- Không tính tiền ship hỗ trợ khách, hoặc miễn ship cho mọi đơn mà không đặt mức đơn tối thiểu.
- Không tính hàng hoàn, hàng trả, nên tháng nhiều đơn lại là tháng lỗ.
- Đặt giá theo đối thủ trên sàn mà không biết đối thủ đó lấy hàng ở đâu, chi phí ra sao.
- Không tính công của mình, coi khoản chênh giữa giá bán và giá sỉ là lãi.
Cách sửa đơn giản nhất là mỗi cuối tháng cộng toàn bộ tiền đã chi, trừ vào doanh thu, so với khoản lãi mình tưởng có trên từng món. Nếu hai con số cách xa, có khoản nào đó đang bị bỏ sót.
Câu hỏi thường gặp
Giá bán lẻ hàng xưởng nên gấp mấy lần giá sỉ?
Không có hệ số chung. Hệ số phụ thuộc vào cước chở, tỉ lệ hàng lỗi, phí của kênh bán và chi phí quảng cáo. Hãy tính kỹ vài mẫu theo từng bước từ giá vốn thật, xem chúng rơi vào hệ số nào, rồi dùng hệ số đó cho các mẫu tương tự cùng kênh.
Giá vốn thật khác giá sỉ ở chỗ nào?
Giá vốn thật là giá sỉ cộng thêm cước chở hàng về chia cho mỗi món, phần hao hụt do hàng lỗi, và bao bì. Đây là số tiền thật sự bỏ ra để có một món hàng sẵn sàng bán, chưa gồm phí kênh bán và phần lãi.
Phí sàn tính theo phần trăm thì cộng vào giá thế nào cho đúng?
Phí tính trên giá bán nên phải chia ngược. Lấy giá vốn cộng chi phí khác cộng lãi, chia cho phần còn lại sau phí. Ví dụ giả định phí là một phần năm giá bán thì chia cho bốn phần năm. Cộng thẳng phần trăm vào giá vốn sẽ luôn bị hụt.
Có nên bán rẻ hơn đối thủ để lấy khách lúc mới mở shop?
Có thể bán rẻ một vài mẫu để khách biết tới, nhưng phải biết mình đang bỏ ra bao nhiêu cho mỗi đơn và dừng lúc nào. Hạ giá toàn bộ để đua với người có nguồn hàng, chi phí khác mình thường làm shop cạn vốn trước khi có khách quen.
Hàng lỗi xưởng không đổi thì tính vào giá thế nào?
Ước tỉ lệ hàng lỗi qua vài lô, rồi chia phần tiền mất đó cho những món còn bán được. Ví dụ giả định mười món có một món phải bỏ, mỗi món còn lại gánh thêm khoảng một phần mười giá sỉ. Song song, vẫn nên đòi xưởng đổi hoặc bù hàng lỗi.
Có cần tính công của mình vào giá bán không?
Nên tính. Nếu không, khoản chênh giữa giá bán và giá vốn trông như lãi nhưng thật ra là tiền công đi lấy hàng, chụp ảnh, đóng gói. Khi nào thuê người phụ, shop sẽ lỗ ngay vì giá chưa từng chừa chỗ cho khoản công đó.