Khi xin xưởng đổi vải hay đổi màu trên mẫu sẵn, số lượng tối thiểu gần như luôn được tính theo từng màu, từng loại vải, không theo tổng cả đơn. Lý do nằm ở cuộn vải: xưởng phải mua cả cuộn hoặc ít nhất một đoạn đủ lớn, trải ra cắt một lần cho kinh tế, và mỗi lần đổi màu là một lần thay chỉ, chỉnh máy. Vì vậy đặt hai trăm cái chia mười màu khó được nhận hơn nhiều so với hai trăm cái chia hai màu.
Con số cụ thể mỗi xưởng một khác, phụ thuộc vải có sẵn ở chợ vải hay phải đặt nhuộm, cuộn vải dài bao nhiêu, mẫu tốn vải nhiều hay ít. Bài này giải thích cách xưởng tính, để bạn đoán trước được mức hợp lý, biết hỏi gì, và biết sắp xếp đơn sao cho đặt ít mà vẫn được nhận.
Vì sao số tối thiểu tính theo màu chứ không theo tổng
Hãy nhìn từ chỗ bàn cắt. Một mẫu áo thun đang may màu trắng, thợ cắt đã trải vải trắng nhiều lớp, đặt rập lên, cắt một lượt ra hàng chục bộ thân. Bạn xin thêm màu xanh rêu: phải lấy cuộn vải xanh, trải lại từ đầu, cắt lại từ đầu. Cắt ba mươi lớp hay năm lớp thì thời gian trải vải, đặt rập gần như ngang nhau, nên cắt ít lớp là phí công.
Sang tới chuyền may cũng vậy. Mỗi màu vải cần chỉ cùng màu, thợ phải thay chỉ ở mọi máy trong chuyền: máy một kim, máy vắt sổ, máy trần đè. Thay chỉ ba lần cho ba màu, mỗi màu chỉ vài chục cái, là thời gian thay chỉ chiếm phần lớn so với thời gian may.
Cuối cùng là vải dư. Xưởng mua vải theo cuộn hoặc theo cân. Bạn chỉ cần đủ vải cho bốn mươi cái màu xanh nhưng phải mua nguyên cuộn, phần dư nằm trong kho xưởng, không biết khi nào dùng tới. Số tối thiểu của xưởng thực chất là con số giúp họ dùng hết, hoặc gần hết, đoạn vải phải mua.
Hiểu cách tính này, bạn sẽ thấy vì sao cùng một xưởng mà mỗi mẫu có mức tối thiểu khác nhau. Áo thun ngắn tay tốn ít vải, một cuộn ra được nhiều cái, nên mức tối thiểu tính ra số cái thường cao. Váy dài, áo khoác tốn nhiều vải, một cuộn ra ít cái hơn, nên xưởng có thể nhận ít cái hơn mà vẫn hết cuộn. Khi xưởng báo một con số, hãy hỏi thêm con số đó tương đương bao nhiêu vải; nhiều khi bạn sẽ tìm ra cách dùng phần vải ấy cho một mẫu thứ hai thay vì ôm thêm cùng một mẫu.
Đổi kiểu nào thì số tối thiểu thường nhảy thế nào
Bảng dưới không phải con số của xưởng nào, mà là xu hướng chung để bạn biết yêu cầu của mình nằm ở mức dễ hay khó. Hỏi con số thật ở xưởng của bạn.
| Kiểu đổi | Mức khó với xưởng | Vì sao |
|---|---|---|
| Đổi sang màu khác có sẵn ở chợ vải, cùng loại vải | Thấp | Chỉ đổi cuộn vải, rập và thao tác giữ nguyên |
| Đổi sang loại vải tương đương có sẵn | Vừa | Phải thử độ co, độ dày; có khi chỉnh máy may |
| Màu đặt nhuộm riêng theo mẫu màu bạn đưa | Cao | Xưởng nhuộm có mức nhận theo cân hoặc theo mẻ, thường lớn |
| Vải in hoa văn riêng | Rất cao | Phải làm khuôn in hoặc đặt in theo mét với số lượng lớn |
| Phối hai màu trên một áo (thân một màu, tay một màu) | Vừa đến cao | Hai cuộn vải, cắt hai lần, chuyền phải ghép đúng cặp |
Nếu bạn thấy yêu cầu của mình nằm ở hai dòng dưới, hãy hỏi xem có màu nào có sẵn gần giống không. Nhiều khi khác biệt chỉ một chút sắc độ mà số tối thiểu giảm xuống vài lần.
Hỏi xưởng những gì trước khi đặt đổi màu
Một lần nhắn tin hỏi đủ giúp bạn khỏi bị báo một con số rồi đổi qua đổi lại. Danh sách câu nên hỏi:
- Với màu này, loại vải này, xưởng nhận tối thiểu bao nhiêu cái, có chia size trong số đó được không?
- Vải màu này xưởng đang có trong kho, có sẵn ở chợ vải hay phải đặt? Nếu phải đặt thì đợi bao lâu?
- Nếu bạn lấy dưới mức tối thiểu, xưởng có nhận với giá mỗi cái cao hơn không, hay không nhận hẳn?
- Phần vải dư sau khi cắt thì xưởng giữ, hay tính vào giá của bạn và giao lại cho bạn?
- Có thể gửi một mẩu vải thật hoặc may một cái mẫu trên vải mới để duyệt trước không?
- Vải mới có cần giặt thử để kiểm độ co, ra màu không, ai chịu phần vải dùng để thử?
Câu hỏi về vải dư rất đáng hỏi. Có xưởng tính tiền cả cuộn vào đơn của bạn và trả lại phần dư, bạn dùng được cho lô sau hoặc may thêm thứ khác. Có xưởng giữ lại. Biết trước thì đỡ tranh cãi lúc thanh toán.
Sắp xếp đơn để đặt ít mà xưởng vẫn nhận
Ít màu, nhiều size. Thay vì năm màu mỗi màu hai mươi cái, chọn hai màu chắc bán, mỗi màu năm mươi cái chia đủ size. Hai màu dễ chụp ảnh, dễ giới thiệu, và đúng cách xưởng thích nhận.
Chọn màu xưởng đang dùng cho mẫu khác. Hỏi xưởng đang có những cuộn vải nào trong kho. Nếu màu bạn thích trùng với cuộn họ đang may cho mẫu khác, bạn chỉ cần lấy phần vải đó, số tối thiểu có khi được giảm.
Ghép hai mẫu trên cùng một cuộn vải. Lấy vải xanh cho cả áo và quần của một bộ đồ bộ, hoặc cho hai dáng áo khác nhau. Xưởng vẫn trải một cuộn, chỉ đổi rập, dễ đạt mức tối thiểu hơn.
Tách đơn theo đợt nếu cần nhiều màu. Đợt một hai màu, bán thử, đợt hai thêm màu mới. Đỡ ôm hàng, và bạn có số thật để chọn màu cho đợt sau.
Chia size cho một màu: dựa vào số đã bán, không dựa vào cảm giác
Khi đã đặt riêng màu, không còn chuyện trả size ế cho xưởng. Vì thế chia size là bước quyết định bạn lời hay lỗ ở lô nhỏ. Cách đơn giản nhất là mở lại sổ bán hàng ba tháng gần nhất của chính mẫu gốc, đếm mỗi size bán được bao nhiêu, rồi chia tỉ lệ theo đó.
Ví dụ giả định: mẫu áo gốc bạn bán được tổng một trăm cái, trong đó size M bốn mươi, size L ba mươi, size S hai mươi, size XL mười. Lô riêng sáu mươi cái thì chia gần đúng tỉ lệ ấy: hai mươi bốn M, mười tám L, mười hai S, sáu XL. Có thể bớt hẳn size bán ít nhất nếu xưởng cho, để dồn vào size chạy.
Nếu chưa có số bán của mẫu gốc, hãy xin xưởng tỉ lệ ri họ thường dùng cho mẫu đó, rồi chỉnh theo khách của bạn: shop bán cho học sinh, sinh viên thường lệch về size nhỏ; shop bán đồ trung niên lệch về size lớn. Ghi lại tỉ lệ đã dùng, sau lô đầu so với số thật để chỉnh lô sau.
Kiểm màu và vải khi nhận lô đổi màu
Đặt cạnh mẫu vải đã duyệt. Mở kiện, lấy vài cái ở các bó khác nhau đặt cạnh mẩu vải hoặc cái mẫu đã duyệt, xem dưới ánh sáng tự nhiên. Lệch rõ thì chụp ảnh ngay, có đặt mẫu cạnh bên để so.
Xem màu đều trong cùng lô. Một lô cắt từ hai cuộn vải khác mẻ nhuộm có thể lệch màu giữa các cái. Treo năm sáu cái cạnh nhau, nhìn từ xa một bước chân, lệch là thấy ngay.
Giặt thử một cái. Giặt một cái theo cách khách sẽ giặt, phơi khô, đo lại chiều dài, xem có ra màu không. Nếu co nhiều hơn mẫu gốc, cần ghi chú trên mô tả sản phẩm hoặc báo xưởng để lô sau xử lý vải trước.
Đếm theo size và theo màu, không đếm tổng. Đơn hai màu nhiều size rất dễ bị đóng lẫn: đủ tổng nhưng thiếu size M màu này, thừa size L màu kia. Chia hàng thành từng đống theo màu, trong mỗi màu xếp theo size, đối chiếu với tin nhắn tổng đã chốt. Sai lệch nào cũng nên báo xưởng trong ngày nhận, kèm ảnh, đừng để vài hôm sau mới nói.
Một đơn đổi màu đi từ lúc hỏi tới lúc nhận, ví dụ giả định
Để hình dung trọn vẹn, đây là các bước của một đơn đổi màu áo thun trơn mà một shop bán online nhỏ đặt ở xưởng đã quen. Số liệu là giả định, thứ tự các bước là thật:
- Shop gửi xưởng mã mẫu áo thun đang lấy sỉ, nói muốn hai màu riêng là xanh rêu và nâu đất, mỗi màu khoảng năm mươi cái, nhãn của shop.
- Xưởng trả lời: xanh rêu có sẵn ở chợ vải, nhận từ năm mươi cái; nâu đất phải đặt, muốn nhận thì cần gấp đôi. Shop đổi nâu đất sang màu be có sẵn.
- Xưởng mua về một mẩu vải mỗi màu, chụp dưới nắng và gửi qua bưu điện cho shop. Shop duyệt xanh rêu, xin be đậm hơn một chút, xưởng đổi sang cuộn khác.
- Hai bên chốt trong một tin nhắn tổng: mã mẫu, hai màu kèm ảnh mẩu vải đã duyệt, số lượng từng size, vị trí nhãn, ngày giao, tiền cọc và tiền còn lại.
- Shop chuyển cọc, xưởng mua vải, may một cái mẫu mỗi màu, chụp ảnh mặc thử gửi shop duyệt lần cuối trước khi cắt cả lô.
- Nhận hàng: shop mở kiện có quay video, kiểm màu theo mẩu vải, đếm size, giặt thử một cái, rồi mới thanh toán phần còn lại.
Điều đáng chú ý trong ví dụ là shop đã chịu đổi màu khi thấy màu mình muốn làm số tối thiểu nhảy gấp đôi. Linh hoạt ở màu, giữ chặt ở chất vải và đường may, là cách đặt lô nhỏ ít rủi ro nhất.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao xưởng nhận mẫu sẵn số lượng ít nhưng đổi màu lại đòi nhiều hơn?
Vì mỗi màu mới là một lần mua cuộn vải, trải vải, cắt và thay chỉ ở cả chuyền. Mẫu sẵn đang may màu cũ thì xưởng chỉ cắt thêm từ cuộn có sẵn. Màu mới thì mọi bước làm lại từ đầu, nên xưởng cần số đủ lớn để bù công và dùng hết vải.
Có thể đặt mỗi màu một ít, nhiều màu cộng lại cho đủ số không?
Đôi khi được nếu các màu cùng loại vải và xưởng có sẵn, nhưng thường khó hơn đặt ít màu. Hỏi xưởng mức tối thiểu theo từng màu. Nếu bạn cần nhiều màu, cân nhắc chia đợt hoặc chọn màu xưởng đang có sẵn để giảm số mỗi màu.
Xin xưởng nhuộm màu riêng theo mẫu có được không?
Được nhưng thường không hợp với lô nhỏ. Nhuộm riêng do xưởng nhuộm làm, họ nhận theo mẻ hoặc theo cân vải với mức tối thiểu khá lớn. Lô nhỏ nên chọn màu có sẵn gần giống nhất, chênh lệch nhỏ về sắc độ ít khi làm khách đổi ý.
Làm sao duyệt màu vải khi không đến xưởng được?
Xin xưởng gửi một mẩu vải thật qua đường bưu điện hoặc gửi kèm chuyến hàng. Nếu chỉ xem qua ảnh, yêu cầu chụp dưới nắng tự nhiên, đặt cạnh tờ giấy trắng và một món đồ màu bạn biết rõ để so. Ghi rõ mẩu vải đã duyệt là chuẩn để đối chiếu khi nhận hàng.
Lô sau đặt lại cùng màu có bị lệch màu không?
Có thể lệch vì vải nhuộm theo từng mẻ. Giữ lại một mẩu vải hoặc một cái áo của lô trước làm chuẩn, gửi cho xưởng khi đặt lại và dặn so màu trước khi cắt. Lệch nhẹ là chuyện thường của vải nhuộm, nên báo khách khi bán hàng lô mới.
Vải dư sau khi cắt lô của mình thì thuộc về ai?
Tuỳ thoả thuận. Nếu xưởng tính tiền nguyên cuộn vào đơn của bạn thì phần dư nên giao lại cho bạn hoặc giữ cho lô sau. Nếu xưởng chỉ tính phần vải dùng thì phần dư là của xưởng. Hỏi rõ và ghi vào tin nhắn trước khi xưởng mua vải.