Lần đầu đi lấy hàng tận xưởng, bạn cần ba thứ: một cuộc hẹn trước với chủ xưởng, một túi đồ nghề để đo đếm và đóng gói, và một danh sách câu hỏi viết sẵn. Câu hỏi quan trọng nhất không phải là giá, mà là số lượng tối thiểu, cách đổi hàng lỗi và cách gửi hàng về — ba thứ này quyết định bạn có làm ăn lâu dài được với xưởng hay không.
Phần dưới đi theo đúng thứ tự một buổi lấy hàng: hẹn trước ở nhà, chuẩn bị túi, mang tiền, bước vào xưởng nhìn gì, hỏi gì, kiểm hàng tại chỗ và ghi sổ khi về. Ví dụ trong bài là ví dụ giả định, không gắn với xưởng nào có thật.
Trước ngày đi: hẹn trước và chốt danh sách mẫu muốn xem
Xưởng nhỏ không phải cửa hàng mở cửa đón khách. Phần lớn là nhà ở kiêm chỗ may, chủ xưởng vừa đứng máy vừa đi giao hàng, có khi cả buổi sáng đi mua vải. Đến mà không hẹn thì dễ gặp cảnh cửa khép, hoặc chủ đang bận trả hàng cho mối lớn và chỉ trả lời qua loa. Vì vậy, trước ngày đi ít nhất một hai hôm, nhắn tin giới thiệu ngắn: mình bán ở đâu, bán kênh nào, quan tâm nhóm hàng gì, dự định lấy khoảng bao nhiêu chiếc mỗi mẫu. Một tin nhắn gọn như vậy cho chủ xưởng biết bạn là khách nghiêm túc, không phải người đi dò giá.
Hỏi luôn giờ nào tiện. Nhiều xưởng may làm từ sáng sớm, nghỉ trưa, chiều mới ra hàng; xưởng giày dép, đồ nhựa thì có giờ đóng kiện cho xe chạy tối. Chọn khung giờ chủ xưởng rảnh nhất, thường là giữa buổi sáng, sẽ được xem kỹ hơn nhiều so với lúc họ đang đóng hàng gấp.
Ở nhà, lập danh sách mẫu muốn xem: chụp lại ảnh mẫu xưởng đã đăng, đánh số từng ảnh, ghi bên cạnh câu hỏi riêng cho mẫu đó, chẳng hạn mẫu này có màu tối không, có size lớn không, vải có co không. Mang danh sách này theo, đến nơi đối chiếu từng mẫu sẽ không bị cuốn theo mấy chục mẫu khác treo kín tường rồi về nhà mới nhớ ra quên hỏi đúng cái mình cần.
Mang theo những gì trong túi
Túi đồ của người đi lấy hàng không cần nhiều, nhưng thiếu món nào là buổi đó mất công món ấy. Danh sách dưới đây đủ cho một buổi lấy quần áo hoặc đồ gia dụng nhẹ:
- Thước dây mềm để đo lại vòng ngực, dài áo, vòng eo trên chính chiếc hàng, không tin hoàn toàn vào bảng size xưởng đưa.
- Sổ tay và bút ghi mã, màu, size, số lượng, giá thoả thuận; điện thoại hết pin là mất sạch nếu chỉ ghi trên máy.
- Sạc dự phòng vì cả buổi sẽ chụp ảnh, quay video, gọi video cho người cùng làm ở nhà.
- Băng keo to, bút lông, vài bao dứa gấp gọn phòng khi phải tự đóng hàng mang về hoặc ghép thêm hàng mua ở chỗ khác.
- Túi nilon to sạch để chia hàng theo mã, tránh lẫn khi bỏ chung một bao.
- Một chiếc mẫu đang bán chạy của mình (nếu có) để so chất vải, so form trực tiếp.
- Giấy tờ tuỳ thân khi cần gửi xe khách hoặc chành ở gần xưởng.
Không cần mang cân, máy đếm tiền hay đồ nghề lỉnh kỉnh. Thứ quý nhất trong túi là cuốn sổ, vì những gì thoả thuận miệng hôm nay sẽ là căn cứ khi có chuyện lệch hàng tuần sau.
Tiền: mang bao nhiêu và trả thế nào cho an toàn
Buổi đầu tiên nên lấy ít, coi như mua thử. Mỗi mẫu lấy đúng mức tối thiểu xưởng chấp nhận, tổng số tiền nằm trong khoản mà nếu hàng bán chậm bạn vẫn không bị kẹt vốn. Người mới hay mắc lỗi thấy xưởng rẻ hơn chợ nhiều nên ôm luôn cả chục mẫu; về nhà mới biết mẫu đẹp ở xưởng chưa chắc hợp khách của mình.
Về cách trả, nên kết hợp: chuyển khoản phần lớn tiền hàng ngay tại xưởng sau khi đã đếm xong, và mang theo ít tiền mặt cho các khoản lặt vặt như tiền bao, tiền xe ôm chở kiện ra bến. Chuyển khoản để lại dấu vết giao dịch, sau này đối chiếu dễ, và bạn không phải cầm một xấp tiền mặt lớn đi qua các con hẻm lạ. Khi chuyển, ghi nội dung rõ ràng như "tiền hàng ngày… gồm mã…", chụp màn hình gửi lại cho chủ xưởng.
Nếu xưởng đòi cọc trước cho hàng chưa có sẵn, chỉ cọc một phần nhỏ, và chỉ cọc khi đã tận mắt thấy xưởng có thật, có máy móc, có thợ làm. Cọc toàn bộ cho một chỗ mới gặp lần đầu là rủi ro không cần thiết.
Bước vào xưởng: nhìn gì trước khi xem mẫu
Nhìn chỗ làm việc. Có máy may, bàn cắt, vải cuộn, thợ đang làm là dấu hiệu đây là nơi làm ra hàng. Nếu chỉ thấy hàng chất đống trong túi, không có máy, nhiều khả năng đây là chỗ gom hàng của người trung gian. Không có gì sai khi mua của trung gian, nhưng bạn cần biết mình đang mua ở tầng nào để hiểu giá và quyền đổi trả.
Nhìn hàng đang làm dở. Hàng trên bàn may cho biết tay nghề thật hơn hàng mẫu treo tường. Mẫu treo thường được làm kỹ nhất; hàng chạy chuyền mới là thứ bạn nhận về. Liếc qua đường may, đầu chỉ, cách xếp hàng thành phẩm.
Nhìn cách xếp kho. Hàng được chia theo mã, theo màu, có túi bọc riêng thì khả năng giao đúng mẫu, đúng màu cao hơn chỗ đổ đống. Chỗ lộn xộn không hẳn là xưởng kém, nhưng nên dặn kỹ hơn và kiểm kỹ hơn.
Nhìn khách khác. Nếu có người đang lấy hàng, quan sát họ lấy bao nhiêu, kiểm thế nào, chủ xưởng đối xử ra sao. Đó là cách nhanh nhất biết xưởng quen làm với khách nhỏ hay chỉ chiều mối lớn.
Những câu nên hỏi chủ xưởng ngay buổi đầu
Câu hỏi tốt là câu có câu trả lời cụ thể, ghi được vào sổ. Đừng ngại hỏi nhiều; chủ xưởng quen làm ăn đều hiểu khách hỏi kỹ là khách muốn lấy lâu.
| Câu hỏi | Vì sao cần hỏi |
|---|---|
| Mỗi mẫu lấy tối thiểu bao nhiêu, có được chia màu không? | Biết vốn cần cho một mẫu và có thử được nhiều màu không |
| Lấy theo ri hay được lấy lẻ size? | Ri cố định dễ dính size khó bán |
| Hàng lỗi đổi trong bao lâu, đổi thế nào? | Thoả thuận trước thì về sau mới đòi được |
| Mẫu này còn ra tiếp không hay hết vải là thôi? | Mẫu bán chạy mà xưởng không ra lại thì không nên đẩy mạnh |
| Đặt thêm thì bao lâu có hàng? | Để tính lượng tồn, không bị đứt hàng giữa mùa |
| Lần sau gửi hàng đi tỉnh qua đâu, ai trả cước? | Chuẩn bị cho các đơn đặt từ xa |
| Giá có đổi theo số lượng không? | Biết mốc để gom đơn cho đáng |
Ghi câu trả lời ngay cạnh câu hỏi, đọc lại cho chủ xưởng nghe một lượt trước khi về. Cách này vừa tránh hiểu nhầm, vừa cho thấy bạn làm việc có sổ sách, người ta sẽ nể và giữ lời hơn.
Kiểm hàng tại chỗ và chốt đơn đầu
Khi đã chọn xong, đừng để xưởng đóng bao luôn. Kiểm ngay tại chỗ tốn thêm vài chục phút nhưng tránh được cả tuần nhắn tin đòi đổi:
- Đếm theo từng mã, từng màu, từng size, đối chiếu với sổ.
- Rút ngẫu nhiên vài chiếc mỗi mã, giở ra xem đường may, nách, đáy quần, khoá kéo, cúc.
- Đo lại một chiếc mỗi size bằng thước dây, ghi số đo thật vào sổ để làm bảng size bán hàng.
- Soi màu dưới ánh sáng tự nhiên ngoài cửa, vì đèn trong xưởng hay làm màu đậm hơn.
- Quay một đoạn video ngắn lúc đóng hàng vào bao, có cảnh đếm.
- Chuyển khoản, ghi nội dung rõ, xin chủ xưởng xác nhận đã nhận đủ tiền qua tin nhắn.
Nếu thấy lỗi, để riêng ra và hỏi đổi ngay, không mang về rồi mới nói. Lỗi phát hiện tại xưởng gần như luôn được đổi; lỗi báo sau vài ngày thì tuỳ thiện chí của người bán.
Những sai lầm hay gặp ở buổi lấy hàng đầu tiên
Chỉ hỏi giá. Người mới thường mở lời bằng câu "mẫu này bao nhiêu", rồi so giá với chỗ khác. Giá chỉ là một phần; một xưởng rẻ hơn chút nhưng không đổi lỗi, không ra lại mẫu, giao chậm giữa mùa thì tính ra đắt hơn nhiều.
Chọn mẫu theo gu của mình. Mẫu mình thích chưa chắc khách mình mua. Trước khi đi, xem lại mẫu nào đã bán được, khách hỏi gì nhiều, rồi chọn theo đó; gu riêng để dành cho một hai mẫu thử.
Lấy đủ size theo ri mà không xem khách mình mặc size nào. Shop có khách chủ yếu là người trẻ dáng nhỏ mà ôm cả size to, hoặc ngược lại, thì phần ế luôn nằm ở hai đầu bảng size.
Để xưởng đóng bao luôn rồi về mới mở. Lúc đó lỗi đã thành chuyện cãi nhau qua tin nhắn. Kiểm tại chỗ là cách rẻ nhất.
Hứa hẹn quá sức. Nói với xưởng sẽ lấy đều mỗi tuần vài trăm chiếc để được giá tốt, rồi không làm được, lần sau chủ xưởng sẽ không còn tin. Nói đúng sức mình, lấy đều đặn dù ít, sẽ được quý hơn.
Sau buổi đầu: ghi sổ và giữ mối
Về đến nhà, việc đầu tiên là lập một trang riêng cho xưởng này trong sổ nguồn hàng: địa chỉ, người liên lạc, giờ làm, những mẫu đã lấy, giá từng mẫu, điều kiện đổi trả, cách gửi hàng. Ghi cả cảm nhận: chủ xưởng dễ nói chuyện hay không, hàng có đúng mẫu không. Vài tháng sau khi bạn có năm bảy mối, trang sổ này giúp so sánh công bằng thay vì dựa vào trí nhớ.
Sau khi bán thử một hai tuần, nhắn cho xưởng phản hồi thật: mẫu nào khách khen, mẫu nào bị chê vì sao. Chủ xưởng nhỏ rất cần thông tin này vì họ ít khi gặp người mua cuối. Phản hồi tử tế là cách giữ mối rẻ nhất, và lần sau bạn hay được báo trước khi có mẫu mới, hoặc được giữ hàng khi vải sắp hết.
Lần thứ hai đến xưởng, mang theo danh sách mẫu muốn đặt lại và số lượng dự kiến. Đến lúc này bạn không còn là khách lạ, có thể bàn chuyện đặt hàng từ xa qua tin nhắn để đỡ đi lại, chỉ đến tận nơi khi cần xem mẫu mới.
Câu hỏi thường gặp
Đi lấy hàng tận xưởng lần đầu có cần hẹn trước không?
Nên hẹn trước một hai ngày. Xưởng nhỏ thường là nhà ở kiêm chỗ làm, chủ xưởng hay đi mua vải hoặc giao hàng. Có hẹn thì bạn được xem kỹ, được giải thích, không phải đứng chờ hay gặp lúc họ đang đóng hàng gấp cho mối lớn.
Lần đầu lấy hàng xưởng nên lấy bao nhiêu?
Mỗi mẫu lấy đúng mức tối thiểu xưởng chấp nhận và tổng tiền nằm trong khoản bạn chịu được nếu hàng bán chậm. Buổi đầu là để thử chất lượng và thử khách của mình, chưa phải lúc ôm hàng nhiều mẫu.
Có nên trả tiền mặt khi lấy hàng tại xưởng?
Nên chuyển khoản phần lớn tiền hàng sau khi đếm xong, ghi nội dung rõ ràng và chụp màn hình gửi chủ xưởng. Tiền mặt chỉ mang ít cho các khoản lặt vặt. Chuyển khoản để lại dấu vết giúp đối chiếu về sau và an toàn hơn khi đi đường.
Làm sao biết chỗ mình đến là xưởng thật hay người trung gian?
Nhìn chỗ làm việc: có máy may, bàn cắt, vải cuộn, thợ đang làm là nơi làm ra hàng. Chỉ có hàng chất đống trong túi, không có máy móc thì nhiều khả năng là chỗ gom hàng. Mua của trung gian không sai, chỉ cần biết để hiểu giá và quyền đổi trả.
Có nên kiểm hàng ngay tại xưởng hay về nhà mới kiểm?
Nên kiểm ngay tại xưởng: đếm theo mã, màu, size, rút vài chiếc xem đường may và đo lại. Lỗi phát hiện tại chỗ gần như luôn được đổi, còn lỗi báo sau vài ngày thì tuỳ thiện chí của người bán.
Sau lần đầu có thể đặt hàng xưởng từ xa không?
Được, khi hai bên đã quen và bạn đã ghi đủ điều kiện đổi trả, cách gửi hàng trong sổ. Đặt từ xa qua tin nhắn, xem hàng qua video, chỉ đến tận nơi khi cần xem mẫu mới hoặc khi có lô hàng lớn.