HangXuong.comHàng Xưởng
Lừa đảo nguồn hàng và rủi ro với xưởng

Nhận hàng ký gửi từ xưởng về bán: mất, hỏng, ế thì ai chịu

Hàng ký gửi từ xưởng giúp người bán nhỏ có hàng mà không bỏ tiền trước, nhưng mất, hỏng, ế thì ai chịu phải thoả thuận rõ. Các kiểu ký gửi, rủi ro và những dòng nên ghi.

A narrow market stall at an evening night market with neatly hung woven bags and scarves, a vendor seen from behind counting items into a plastic crate, warm string lights

Nhận hàng ký gửi từ xưởng nghĩa là bạn cầm hàng về bán mà chưa trả tiền, bán được bao nhiêu thì thanh toán bấy nhiêu, phần ế trả lại. Mất, hỏng, ế thì ai chịu không có câu trả lời sẵn: nó phụ thuộc vào thoả thuận giữa bạn và xưởng, và vì thoả thuận thường chỉ là lời nói nên đây là chỗ hay sinh chuyện nhất.

Thông lệ thường gặp là hàng mất khi đang nằm trong tay bạn thì bạn chịu, hàng có lỗi sẵn từ xưởng thì xưởng chịu, hàng ế trong thời hạn thoả thuận được trả lại. Nhưng mỗi xưởng một kiểu, nên bài này đi qua từng trường hợp, chỉ ra chỗ hai bên hay hiểu khác nhau, và đưa những dòng nên ghi lại bằng chữ trước khi cầm hàng về.

Ký gửi khác lấy sỉ ở chỗ nào

Khi lấy sỉ, bạn trả tiền, hàng thành của bạn, bán được hay không là chuyện của bạn. Khi nhận ký gửi, hàng vẫn là của xưởng, bạn chỉ giữ và bán hộ, bán được thì trả tiền theo giá thoả thuận và giữ phần chênh lệch hoặc hoa hồng. Hàng không bán được thì trả lại xưởng.

Với người bán nhỏ, ký gửi có lợi rõ: không phải bỏ tiền ôm hàng, có nhiều mẫu để bày hơn, thử được mẫu mới mà không sợ tồn. Với xưởng, ký gửi giúp hàng có mặt ở nhiều điểm bán mà không phải mở cửa hàng. Vì vậy, hình thức này phổ biến ở sạp chợ, chợ đêm, cửa hàng nhỏ ở quê, quầy lưu niệm ở điểm du lịch.

Cái giá của sự tiện lợi là trách nhiệm mập mờ. Hàng của người khác nằm trong tay bạn hàng tuần, hàng tháng, qua tay khách thử, qua những ngày mưa ẩm, qua những đêm sạp đóng cửa. Chuyện gì xảy ra với hàng trong thời gian đó, ai chịu, là câu hỏi mà rất ít người hỏi lúc nhận hàng, và hầu như ai cũng phải hỏi lúc trả hàng.

Các kiểu ký gửi thường gặp

Ký gửi không phải một kiểu duy nhất. Biết mình đang ở kiểu nào giúp hiểu rủi ro của mình nằm ở đâu:

KiểuCách làmRủi ro nghiêng về ai
Ký gửi trả theo bánBán được món nào trả tiền món đó, đối soát theo tuần hoặc thángCân bằng nếu ghi rõ mất, hỏng
Ký gửi có cọcBạn đặt một khoản cọc cho xưởng, trả lại khi trả hết hàng hoặc thanh toán đủNghiêng về bạn nếu cọc lớn và điều kiện hoàn cọc mơ hồ
Ký gửi có hạnHết thời hạn, hàng chưa bán phải trả hoặc bạn phải mua lạiNghiêng về bạn nếu điều khoản "phải mua lại" không được nói rõ từ đầu
Ký gửi xoay vòngĐịnh kỳ xưởng thay mẫu mới, thu mẫu cũ vềThấp, nhưng cần đối soát kỹ mỗi lần thay
Ký gửi kiêm đại lýKý gửi một phần, mua đứt một phần theo bậcDễ lẫn giữa hàng ký gửi và hàng đã mua

Kiểu "ký gửi có hạn, hết hạn phải mua lại" là chỗ hay biến ký gửi thành mua đứt mà người nhận không để ý. Nếu xưởng đề nghị kiểu này, hỏi rõ và ghi lại.

Hàng mất khi đang ở chỗ bạn: ai chịu

Thông lệ phổ biến là khi hàng đang nằm trong tay bạn, bạn có trách nhiệm giữ, nên hàng bị mất do trộm, do khách lấy cắp ở sạp, do thất lạc khi bạn chuyển chỗ thì bạn chịu. Lý lẽ đơn giản: xưởng không kiểm soát được hàng khi nó ở chỗ bạn.

Chỗ hay tranh cãi là những trường hợp ngoài tầm tay: cháy chợ, ngập lụt, sạp bị giải toả bất ngờ. Có xưởng chia sẻ thiệt hại với người bán quen trong những trường hợp này, có xưởng không. Nếu bạn bán ở chợ hay ngập hoặc ở nơi có nguy cơ cao, nên nói rõ chuyện này với xưởng ngay từ đầu.

Hàng mất trên đường chở từ xưởng về hoặc từ bạn trả về xưởng là một chuyện riêng. Ai thuê xe, ai gửi hàng, thì thường người đó làm việc với đơn vị vận chuyển. Ghi rõ ai lo chở chiều đi, ai lo chiều về, ngay trong tin nhắn nhận hàng.

Để tự bảo vệ, khi nhận ký gửi hãy cất hàng có chỗ, kiểm đếm cuối mỗi ngày bán, và với món giá trị cao thì bày mẫu, cất hàng thật.

Hàng hỏng: lỗi sẵn, hỏng do bày, hỏng do cất

Hàng có lỗi sẵn từ xưởng như đường may bung, vết bẩn, khoá hỏng thì xưởng chịu, với điều kiện bạn phát hiện và báo sớm. Cách tốt nhất là kiểm hàng ngay khi nhận, ghi lại những món có lỗi, chụp ảnh gửi xưởng. Lỗi phát hiện sau nhiều tuần sẽ khó chứng minh là lỗi sẵn hay do bày bán.

Hàng hỏng do bày bán là vùng xám. Quần áo bị khách thử nhiều lần nên giãn cổ, dính phấn, gốm sứ bị khách cầm lên làm sứt, đồ mây tre bị nắng làm bạc màu. Thông lệ thường là người bán chịu những hỏng hóc rõ ràng do bày, nhưng hao mòn nhẹ thì xưởng chấp nhận khi trả về. Ranh giới giữa hai thứ đó nên được thống nhất bằng lời cụ thể, ví dụ hàng trả về phải còn nguyên mác, không bẩn, không rách.

Hàng hỏng do cất giữ như ẩm mốc, mọt, phai màu vì để gần cửa sổ thường do bạn chịu, vì việc cất giữ nằm trong tay bạn. Đây là lý do nên hỏi xưởng cách bảo quản từng loại hàng khi nhận, nhất là hàng gỗ, mây tre, vải lanh dễ mốc vào mùa nồm.

Hàng ế: trả về khi nào, ai trả phí chở

Hàng ký gửi ế là chuyện bình thường, và trả lại là quyền của người nhận ký gửi trong đa số thoả thuận. Điều cần rõ là thời hạn: bao lâu thì được trả, có phải báo trước không, trả từng phần hay trả một lần. Có xưởng cho trả bất cứ lúc nào, có xưởng chỉ nhận lại theo đợt để tiện kiểm.

Phí chở hàng trả về là khoản nhỏ nhưng hay gây khó chịu. Nếu không thoả thuận, mỗi bên đều nghĩ bên kia chịu. Cách phổ biến là ai chở đi thì chở về, hoặc chia đôi, hoặc xưởng chịu nếu đến thay mẫu mới.

Một điểm nữa là hàng ế theo mùa. Đồ Tết, đồ hè, đồ lễ hội nếu không bán hết trong mùa sẽ khó bán sau đó. Nên thoả thuận trước rằng hàng theo mùa sẽ được trả lại ngay sau mùa, không để tới khi xưởng muốn thu.

Khi trả hàng ế, kiểm đếm cùng xưởng hoặc quay video đóng gói, ghi rõ số lượng từng mẫu, để tránh tranh cãi thiếu hàng sau đó.

Thoả thuận ký gửi nên có những dòng gì

Không cần một bản hợp đồng dài. Một tin nhắn hoặc một trang giấy hai bên cùng giữ, có đủ các dòng sau, đã giải quyết được phần lớn tranh cãi:

  • Danh sách hàng nhận: mẫu, màu, size, số lượng, giá thanh toán cho xưởng mỗi món.
  • Giá bán lẻ gợi ý hoặc giá tối thiểu, nếu xưởng muốn giữ giá chung.
  • Lịch đối soát và thanh toán: theo tuần, theo tháng, chuyển khoản hay tiền mặt.
  • Hàng mất ai chịu, hàng hỏng do bày ai chịu, hàng lỗi sẵn báo trong bao lâu.
  • Thời hạn ký gửi, cách trả hàng ế, ai trả phí chở chiều về.
  • Cọc nếu có: bao nhiêu, hoàn khi nào, điều kiện bị trừ.
  • Cách chấm dứt: báo trước bao lâu, đối soát lần cuối thế nào.

Sau mỗi lần nhận thêm hàng hoặc trả bớt hàng, cập nhật danh sách bằng một tin nhắn mới. Danh sách cũ không được cập nhật là nguồn gốc của hầu hết các vụ "thiếu hàng" khi chấm dứt ký gửi.

Đối soát hàng ký gửi cho gọn

Phần lớn tranh cãi về ký gửi không đến từ ý xấu mà từ sổ sách lỏng. Một nhịp đối soát đều đặn giữ cho hai bên luôn thấy cùng một con số:

  1. Cuối mỗi ngày bán, ghi số món bán được theo mẫu, màu, size vào một sổ riêng cho hàng ký gửi, tách khỏi hàng bạn đã mua đứt.
  2. Cuối mỗi kỳ đối soát, đếm hàng còn lại thật, cộng với số đã bán, so với số đã nhận. Lệch thì tìm nguyên nhân ngay khi còn nhớ.
  3. Gửi xưởng bảng tóm tắt: nhận bao nhiêu, bán bao nhiêu, còn bao nhiêu, hỏng hoặc mất bao nhiêu kèm lý do, số tiền thanh toán kỳ này.
  4. Thanh toán đúng hẹn, ghi nội dung chuyển khoản là tiền hàng ký gửi kỳ nào.
  5. Lưu bảng tóm tắt và tin nhắn xác nhận của xưởng cùng một chỗ, để khi chấm dứt ký gửi chỉ cần cộng các kỳ lại.

Đối soát đều còn có một lợi ích ít người nghĩ tới: xưởng nhìn bảng bán ra của bạn mà biết mẫu nào chạy, mẫu nào ế, và thường chủ động thay mẫu ế bằng mẫu dễ bán hơn.

Khi xưởng đòi tiền hàng ký gửi như hàng mua đứt

Tình huống khó chịu nhất: tới lúc thôi ký gửi, xưởng đòi bạn trả tiền toàn bộ số hàng đã nhận, kể cả hàng chưa bán, với lý do "hàng đã giao là coi như mua". Thường xảy ra khi hai bên chưa bao giờ nói rõ đó là ký gửi hay mua sỉ trả chậm.

Bằng chứng quan trọng nhất là tin nhắn hoặc lời nói lúc nhận hàng có nhắc chữ ký gửi, gửi bán, bán được trả tiền hay không, cùng với lịch sử đối soát trước đó. Nếu các lần đối soát trước bạn chỉ trả tiền cho phần đã bán, đó là dấu hiệu hai bên đã hiểu là ký gửi.

Đề nghị đối soát lại trên toàn bộ lịch sử, trả lại hàng chưa bán kèm video đếm, và thanh toán phần đã bán. Nếu xưởng không chấp nhận và số tiền lớn, đây là tranh chấp về việc xác định bản chất giao dịch, nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để được xem theo văn bản hiện hành, mang theo toàn bộ tin nhắn và sổ đối soát.

Câu hỏi thường gặp

Hàng ký gửi bị mất ở sạp thì ai phải chịu?

Thông lệ thường là người nhận ký gửi chịu vì hàng đang trong tay họ giữ. Trường hợp ngoài tầm tay như cháy chợ, ngập lụt thì tuỳ thoả thuận và thiện chí của xưởng. Nên nói rõ chuyện này ngay từ lúc nhận hàng.

Hàng ký gửi bị lỗi sẵn từ xưởng thì làm sao?

Kiểm hàng ngay khi nhận, chụp ảnh món lỗi và gửi xưởng sớm, thường xưởng sẽ chịu. Lỗi phát hiện sau nhiều tuần bày bán khó chứng minh là lỗi sẵn hay do khách thử, nên kiểm sớm là cách tự bảo vệ tốt nhất.

Hàng ký gửi ế có được trả lại không?

Trong đa số thoả thuận ký gửi, hàng ế được trả lại. Điều cần rõ là thời hạn, cách trả, và ai trả phí chở chiều về. Hàng theo mùa nên thoả thuận trả ngay sau mùa để không bị kẹt hàng khó bán.

Ký gửi có cần làm hợp đồng không?

Không nhất thiết phải hợp đồng dài, nhưng nên có tin nhắn hoặc một trang giấy ghi danh sách hàng, giá thanh toán, lịch đối soát, ai chịu mất hỏng, cách trả hàng ế, cọc nếu có và cách chấm dứt. Cập nhật mỗi lần nhận thêm hoặc trả bớt.

Xưởng đòi trả tiền cả hàng ký gửi chưa bán thì sao?

Dựa vào tin nhắn lúc nhận hàng và lịch sử đối soát. Nếu trước đó chỉ trả tiền phần đã bán, đó là dấu hiệu hai bên hiểu là ký gửi. Đề nghị đối soát lại, trả hàng chưa bán kèm video đếm. Số tiền lớn thì nên hỏi luật sư.

Hàng ký gửi bị khách thử làm giãn, bẩn thì ai chịu?

Đây là vùng xám. Thông lệ là hao mòn nhẹ thì xưởng chấp nhận, hỏng rõ do bày bán thì người bán chịu. Nên thống nhất trước tiêu chuẩn hàng trả về, ví dụ còn nguyên mác, không bẩn, không rách.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138