Nhập hàng xưởng vừa đủ là nhập theo tốc độ bán thật của từng mẫu: lấy số bán được trong vài tuần gần nhất, tính đủ cho khoảng thời gian tới lần lấy hàng sau, cộng một phần dự phòng nhỏ, rồi trừ đi số còn trong kho. Mẫu mới thì lấy ít để thử. Cách này giữ cho tiền không nằm chết trong kho mà sạp hay gian hàng vẫn không bị hết hàng giữa chừng.
Người bán nhỏ hay mắc một trong hai lỗi: ham giá sỉ rẻ khi lấy nhiều nên ôm cả trăm chiếc một mẫu, hoặc sợ tồn nên lấy quá ít, khách hỏi đến đâu hết đến đó. Bài này giải thích vòng quay hàng bằng lời thường, cách tính lượng nhập, bảng ví dụ giả định, và cách xử lý khi xưởng đòi số tối thiểu cao hơn mình cần.
Vòng quay hàng là gì, nói bằng lời thường
Vòng quay hàng trả lời một câu: số tiền bỏ ra lấy hàng mất bao lâu mới quay về thành tiền mặt. Nếu lấy một lô áo đầu tháng và bán hết trong hai tuần, tiền quay một vòng trong hai tuần, một tháng quay hai vòng. Nếu lô đó bán ba tháng mới hết, tiền quay một vòng trong ba tháng.
Với cùng một số vốn, shop có tiền quay nhanh bán được nhiều hơn, có lãi nhiều hơn dù lãi trên mỗi món giống nhau. Ví dụ giả định: hai shop cùng có một khoản vốn như nhau, cùng lãi một phần năm trên mỗi lô. Shop A mỗi tháng quay vốn hai vòng, shop B ba tháng mới quay một vòng. Sau một năm, shop A đã quay hai mươi bốn vòng, shop B chỉ bốn vòng. Khoảng cách đó không đến từ giá sỉ hay giá bán, mà đến từ chuyện nhập bao nhiêu và chọn mẫu gì.
Vòng quay chậm còn có cái giá ngầm: hàng nằm lâu thì lỗi mốt, phai màu, ẩm mốc, phải xả rẻ. Tiền nằm trong kho thì không có để lấy mẫu mới khi mùa tới. Nên khi nói "nhập vừa đủ", thực chất là nói giữ cho tiền quay nhanh nhất có thể mà không để khách đến không có hàng.
Tính lượng nhập lần sau từ số bán thật
Cách dưới đây áp dụng cho từng mẫu, từng màu. Cần một sổ ghi số bán theo tuần, dù chỉ là vở kẻ cột.
- Lấy tốc độ bán: cộng số bán của mẫu đó trong ba bốn tuần gần nhất, chia ra số bán trung bình mỗi tuần. Bỏ qua tuần bất thường như tuần có đợt giảm giá lớn.
- Xác định khoảng cách giữa hai lần lấy hàng: nếu một tuần đi lấy hàng một lần, khoảng cách là một tuần; nếu chờ xưởng giao mất mười ngày, tính cả thời gian chờ đó.
- Tính số cần cho khoảng đó: nhân tốc độ bán với số tuần từ giờ tới khi lô sau về tới tay.
- Cộng phần dự phòng: thêm một phần nhỏ, khoảng một phần năm, cho những tuần bán chạy bất ngờ hoặc xưởng giao trễ.
- Trừ số còn trong kho: đếm thật, đừng nhớ. Số cần nhập là số vừa tính trừ số còn lại.
- Chia theo size và màu: dựa vào tỉ lệ bán của từng size, từng màu trong sổ, không chia đều.
- Đối chiếu với số tối thiểu của xưởng: nếu số cần thấp hơn mức xưởng cho lấy, xem cách xử lý ở phần dưới.
Ví dụ giả định: một mẫu áo bán trung bình mười hai chiếc mỗi tuần, lô sau về sau hai tuần, cần khoảng hai mươi bốn chiếc, cộng dự phòng thành khoảng hai mươi tám đến ba mươi chiếc. Trong kho còn tám chiếc, vậy lấy thêm khoảng hai mươi đến hai mươi hai chiếc, chia theo tỉ lệ size đã bán.
Mẫu chạy, mẫu vừa và mẫu chậm: lấy khác nhau
Không phải mẫu nào cũng tính như nhau. Chia mẫu thành ba nhóm theo tốc độ bán giúp quyết định nhanh hơn. Số trong bảng là quy ước giả định cho một shop nhỏ, mỗi shop tự đặt mốc cho mình.
| Nhóm | Dấu hiệu | Cách lấy lần sau |
|---|---|---|
| Mẫu chạy | Hết trước lần lấy hàng sau, khách hỏi khi hết | Lấy theo công thức, cộng dự phòng rộng hơn; hỏi xưởng giữ vải cho lô sau |
| Mẫu vừa | Bán đều, còn lại một ít khi lô mới về | Lấy đúng công thức, dự phòng nhỏ |
| Mẫu chậm | Sau hai lần lấy hàng vẫn còn hơn nửa | Không lấy lại; tìm cách bán hoặc xả số còn |
| Mẫu mới | Chưa có số liệu | Lấy ít, mỗi màu vài chiếc, bày ở chỗ dễ thấy, theo dõi hai tuần |
| Mẫu theo mùa | Bán mạnh một khoảng ngắn rồi dừng hẳn | Lấy sớm, chia đợt, đợt cuối lấy ít để không ôm qua mùa |
Danh sách mẫu chạy thay đổi theo mùa và theo thời gian. Mỗi tháng nhìn lại sổ một lần để chuyển mẫu giữa các nhóm. Mẫu từng chạy mà nay chậm lại thường là dấu hiệu khách đã mua đủ, nên thay mẫu khác trước khi nó thành tồn.
Không nên để mẫu chậm chiếm chỗ bày tốt nhất. Chỗ dễ thấy dành cho mẫu mới đang thử và mẫu chạy; mẫu chậm chuyển sang khu riêng hoặc gom vào combo.
Lô đầu với mẫu mới: thử nhỏ trước khi vào số lượng
Mẫu mới chưa có số bán nên công thức không áp dụng được. Cách an toàn là lấy số nhỏ nhất xưởng cho phép, ít màu, đủ dải size chính. Nếu xưởng cho lấy lẻ, mỗi màu chỉ cần vài chiếc. Mục tiêu của lô thử không phải lãi mà là dữ liệu: mẫu này có ai hỏi không, size nào được hỏi, màu nào bán trước.
Đặt mẫu thử ở chỗ dễ thấy, chụp ảnh và đăng ngay khi về, theo dõi trong khoảng hai tuần. Nếu hết nhanh, lấy lại theo tốc độ đã thấy. Nếu bán chậm nhưng khách sờ nhiều, hỏi khách lý do: giá, màu, form, hay chất vải. Nếu gần như không ai hỏi, dừng lại, chấp nhận lô thử là chi phí học.
Nhiều người ngại lấy ít vì giá sỉ ở số lượng nhỏ cao hơn. Khoản chênh đó thường nhỏ hơn nhiều so với tiền mất khi ôm cả trăm chiếc một mẫu không ai mua. Hãy coi khoản chênh như phí mua thông tin.
Khi lô thử bán tốt, đừng nhảy ngay lên số lượng gấp năm gấp mười. Tăng từng bước qua hai ba lần lấy hàng, vì đợt bán đầu thường có phần khách quen tò mò mua thử, tốc độ thật chỉ lộ ra ở đợt thứ hai.
Tiền mặt nằm trong kho: nhìn cho thấy
Một cách đơn giản để thấy rõ chuyện nhập thừa là mỗi cuối tháng đếm tồn và nhân với giá vốn, ra số tiền đang nằm trong kho. Đặt số đó cạnh doanh thu của tháng. Nếu tiền nằm kho lớn hơn doanh thu vài tháng, shop đang nhập nhiều hơn khả năng bán.
Tách tiền nằm kho theo tuổi hàng: hàng mới về dưới một tháng, hàng một đến ba tháng, hàng trên ba tháng. Phần trên ba tháng là phần nên tìm cách bán ngay, trước khi lỗi mùa. Phần này cũng là bài học cho lần nhập sau: mẫu nào, màu nào, size nào hay nằm lại lâu.
Shop nhỏ không có vốn dồi dào nên càng cần nhìn thấy con số này. Mỗi đồng tiền nằm kho là một đồng không thể dùng để lấy mẫu mới đang được hỏi. Nhập vừa đủ không phải để tiết kiệm, mà để luôn còn tiền cho mẫu đúng lúc.
Khi xưởng đòi số tối thiểu cao hơn mình cần
Hỏi tối thiểu tính theo gì. Có xưởng tính tối thiểu theo cả đơn, cộng dồn nhiều mẫu nhiều màu; có xưởng tính theo từng mẫu hay từng màu. Nếu tính theo cả đơn, bạn có thể đủ số bằng cách lấy nhiều mẫu, mỗi mẫu ít.
Đề nghị lấy theo ri hoặc theo bó nhỏ. Một số xưởng có sẵn bó hàng lẻ size, hàng dư sau đơn lớn, cho lấy ít hơn với giá khác. Hỏi thẳng, nhiều xưởng sẵn lòng nếu bạn trả tiền ngay và không đòi chọn từng chiếc.
Ghép đơn với shop quen. Hai ba shop không cạnh tranh trực tiếp cùng lấy một mẫu, chia nhau số tối thiểu. Cần nói rõ ai chịu hàng lỗi, ai chịu cước, chia màu thế nào trước khi đặt.
Chấp nhận giá cao hơn ở lô nhỏ. Nếu xưởng cho lấy ít với giá cao hơn, tính lại xem mẫu đó có còn lãi không. Nhiều khi vẫn tốt hơn ôm số lớn.
Tìm xưởng khác hợp với quy mô. Xưởng quen làm đơn lớn sẽ không thoải mái với đơn nhỏ. Xưởng nhỏ, hộ làm nghề thường linh hoạt hơn. Chọn nguồn hàng hợp quy mô của mình lâu dài đỡ hơn cố chen vào xưởng lớn.
Sổ theo dõi tồn đơn giản cho shop nhỏ
Không cần phần mềm đắt tiền, một bảng tính hoặc cuốn vở là đủ nếu ghi đều. Mỗi mẫu một dòng, gồm các cột:
- Mã mẫu, tên ngắn, xưởng lấy.
- Ngày lấy và số lượng lấy theo size, màu.
- Số bán mỗi tuần, ghi vào cuối tuần.
- Số còn trong kho sau mỗi lần đếm.
- Giá vốn thật mỗi món, để nhân ra tiền nằm kho.
- Nhóm hiện tại: chạy, vừa, chậm, thử, theo mùa.
- Ghi chú: lỗi hay gặp, khách phản hồi, xưởng có giữ được vải không.
Đếm kho thật mỗi tuần hoặc mỗi hai tuần, ít nhất với mẫu chạy. Con số trong đầu luôn lệch con số trên kệ, nhất là khi có hàng đổi trả, hàng lỗi rút ra, hàng tặng người quen. Sổ càng sát thực tế, lần nhập sau càng chính xác.
Nếu bán ở nhiều kênh cùng lúc, như sạp và mạng xã hội, hãy dùng chung một sổ tồn cho cả hai. Hai sổ riêng rất dễ dẫn tới chuyện bán trên mạng một chiếc mà ở sạp vừa bán mất, phải nhắn khách xin lỗi và hoàn tiền. Mỗi lần bán ở kênh nào, trừ ngay vào sổ chung trong ngày.
Câu hỏi thường gặp
Shop nhỏ nên nhập bao nhiêu hàng mỗi lần?
Không có con số chung. Hãy tính theo từng mẫu: lấy tốc độ bán trung bình mỗi tuần, nhân với số tuần tới khi lô sau về, cộng một phần dự phòng nhỏ, trừ số còn trong kho. Mẫu mới thì lấy ít để thử.
Vòng quay hàng là gì?
Là thời gian số tiền bỏ ra lấy hàng quay về thành tiền mặt qua việc bán hết lô đó. Quay càng nhanh, cùng một số vốn bán được càng nhiều lần trong năm, hàng ít bị lỗi mốt và shop luôn có tiền để lấy mẫu mới.
Lấy nhiều để được giá sỉ rẻ có lợi không?
Chỉ có lợi nếu bán hết trong thời gian hợp lý. Khoản tiết kiệm từ giá sỉ rẻ hơn thường nhỏ hơn tiền mất khi phải xả rẻ phần ế, chưa kể vốn nằm kho không dùng được cho mẫu khác. Với mẫu chưa chắc bán, lấy ít vẫn an toàn hơn.
Xưởng bắt lấy tối thiểu nhiều quá thì làm sao?
Hỏi tối thiểu tính theo đơn hay theo mẫu, đề nghị lấy bó hàng lẻ size hoặc hàng dư, ghép đơn với shop quen không cạnh tranh, hoặc chấp nhận giá cao hơn ở lô nhỏ. Nếu vẫn không được, tìm xưởng nhỏ hơn hợp quy mô của mình.
Bao lâu thì nên đếm kho một lần?
Mẫu chạy nên đếm hằng tuần, các mẫu khác có thể hai tuần hoặc mỗi tháng. Đếm thật trên kệ, không dựa vào trí nhớ, vì luôn có hàng đổi trả, hàng lỗi rút ra làm số trong đầu lệch số thực tế.
Làm sao biết shop đang nhập quá nhiều?
Mỗi cuối tháng nhân số tồn với giá vốn để ra tiền nằm kho và so với doanh thu tháng. Nếu tiền nằm kho lớn hơn doanh thu vài tháng, hoặc phần hàng trên ba tháng tuổi ngày càng nhiều, shop đang nhập vượt khả năng bán.