Khi khách trả hàng xưởng về liên tục vì cùng một lỗi, việc đầu tiên là dừng bán mẫu đó, rồi phân loại hàng trả, tính đủ các khoản thiệt hại, xác định lỗi nằm ở xưởng, ở vận chuyển hay ở chính mô tả của mình. Chỉ khi có hồ sơ gọn với con số cụ thể, cuộc nói chuyện với xưởng mới đi tới được cách bù hợp lý.
Đợt trả hàng loạt là lúc người bán nhỏ dễ ra quyết định vội nhất: hoặc gọi xưởng trong cơn bực, hoặc im lặng tự chịu. Bài này đi theo thứ tự làm việc để bạn giữ được tiền, giữ được khách, và nếu xưởng có thiện chí thì giữ được cả xưởng.
Dừng bán trước khi tính bất cứ điều gì
Khi thấy hai ba khách trả về cùng một mẫu vì cùng một lý do, ví dụ bung chỉ ở nách, phai màu sau lần giặt đầu, khoá kéo kẹt, đó đã là tín hiệu đủ để tạm ngừng bán mẫu đó. Mỗi ngày bán tiếp là thêm đơn có thể bị trả, thêm phí ship hai chiều, thêm khách không vui.
Tạm ẩn mẫu trên các kênh bán, ngưng quảng cáo đang chạy cho mẫu đó, và nhắn những khách đã đặt mà chưa giao để báo tạm hoãn kiểm hàng. Với đơn đã giao mà khách chưa phàn nàn, chưa cần làm gì vội, nhưng ghi lại danh sách để theo dõi.
Sau đó kiểm chính số hàng còn trong kho của mẫu đó: lấy ngẫu nhiên vài chiếc, kiểm đúng chỗ khách kêu. Nếu hàng trong kho cũng có lỗi đó, bạn biết lỗi nằm ở lô hàng chứ không phải ở một vài chiếc xui. Nếu hàng trong kho ổn, có thể lỗi phát sinh khi dùng, khi giặt, hoặc do một phần nhỏ của lô.
Việc dừng bán có vẻ làm mất doanh số trước mắt, nhưng nó chặn thiệt hại không lớn thêm, và cho bạn thời gian làm các bước sau một cách tỉnh táo.
Phân loại hàng khách trả về
Không phải mọi chiếc hàng trả về đều cùng lý do. Trước khi nói chuyện với ai, chia hàng trả thành các nhóm và đếm từng nhóm:
- Lỗi sản xuất rõ ràng: bung đường may, lệch đường may, lỗ vải, vết bẩn từ xưởng, khoá hỏng ngay từ đầu.
- Lỗi xuất hiện khi dùng: phai màu, co rút sau giặt, xù lông sau vài lần mặc. Cần xem khách giặt thế nào trước khi kết luận.
- Lỗi do vận chuyển: ướt, rách bao bì, bẹp, dính bẩn bên ngoài.
- Không vừa hoặc không như mong đợi: size không hợp, màu khác ảnh, chất vải không như khách nghĩ. Nhóm này thường liên quan tới mô tả của bạn.
- Không rõ lý do: khách trả mà không nói vì sao, hoặc hàng nguyên vẹn.
Ghi số lượng từng nhóm vào một bảng, kèm ảnh mỗi nhóm. Chỉ nhóm thứ nhất, và một phần nhóm thứ hai, mới là thứ bạn có cơ sở nói với xưởng. Phần còn lại là chuyện của bạn với khách hoặc với đơn vị vận chuyển, gộp vào sẽ làm xưởng nghi ngờ cả phần đúng.
Tính thiệt hại đủ các khoản
Người bán thường chỉ tính tiền hàng, nhưng thiệt hại thật của một đợt trả hàng gồm nhiều khoản khác. Bảng dưới là ví dụ giả định số tròn để thấy cách cộng, bạn thay bằng số của mình:
| Khoản | Cách tính | Ghi chú |
|---|---|---|
| Tiền hàng lỗi không bán được | Số chiếc lỗi nặng nhân giá lấy sỉ | Đòi xưởng phần này là chính đáng nhất |
| Tiền hàng lỗi nhẹ phải giảm giá | Số chiếc nhân phần giảm so với giá bán dự tính | Có thể đề nghị xưởng chia sẻ |
| Phí ship chiều về của hàng trả | Tổng phí các đơn hoàn | Kèm biên nhận của đơn vị vận chuyển |
| Phí ship chiều đi đã chịu thay khách | Nếu bạn hoàn cả phí ship cho khách | Tuỳ chính sách đổi trả của bạn |
| Quà xin lỗi, mã giảm giá cho khách | Tổng giá trị đã tặng | Thường bạn tự chịu, ít khi đòi xưởng |
| Quảng cáo đã chi cho mẫu | Phần ngân sách chạy cho mẫu đó | Thiệt hại gián tiếp, khó đòi |
Tách rõ phần nào đòi xưởng hợp lý, phần nào bạn tự chịu. Đưa cho xưởng một con số chỉ gồm tiền hàng lỗi và phí chở có biên nhận thường được tiếp nhận nghiêm túc hơn một con số gộp mọi thứ.
Lỗi của ai: xưởng, vận chuyển hay chính mô tả
Lỗi sản xuất là của xưởng khi có dấu hiệu rõ từ lúc làm ra: đường may bung ở cùng một vị trí trên nhiều chiếc, chỉ không được khoá đầu, vải có lỗ dệt, size đo lệch hẳn so với mẫu đã duyệt. Nếu lỗi này có cả trên hàng còn nguyên trong kho, bạn càng có căn cứ.
Lỗi khi dùng thì khó hơn. Phai màu sau giặt có thể do vải, có thể do khách giặt nước nóng, ngâm lâu, giặt chung với đồ khác. Nếu bạn tự giặt thử một chiếc từ kho theo cách thông thường, ghi lại, và chiếc đó cũng phai, đó là căn cứ để nói với xưởng. Nếu chiếc giặt thử không sao, có thể vấn đề nằm ở cách khách giặt, và lần sau bạn cần ghi hướng dẫn giặt rõ hơn.
Lỗi do mô tả là phần người bán ít muốn nhận. Nếu bạn ghi chất liệu không đúng, chụp ảnh tươi hơn thật nhiều, ghi bảng size chép của xưởng mà không đo lại, thì khách trả vì "không như mô tả" là lỗi của bạn, không phải của xưởng. Nhận ra điều này sớm giúp bạn không đòi xưởng những gì họ không chịu, và giữ được quan hệ để giải quyết phần thật sự là lỗi của họ.
Lỗi vận chuyển thì đòi đơn vị vận chuyển theo quy trình của họ, kèm ảnh kiện lúc nhận. Mỗi đơn vị có thời hạn nhận khiếu nại riêng, thường khá ngắn, nên làm ngay trong mấy ngày đầu thay vì gộp vào cuối đợt.
Có những đợt trả hàng mà lỗi chia cho nhiều bên: một phần do xưởng may ẩu, một phần do bạn mô tả chất vải mềm mại hơn thật, một phần do kiện bị ướt trên đường. Khi đó, thành thật tách từng phần và chỉ đề nghị xưởng chịu đúng phần của họ. Xưởng thấy bạn tự nhận phần của mình sẽ dễ nhận phần của họ hơn, và cuộc nói chuyện không biến thành đổ lỗi qua lại. Ghi lại cách chia này trong sổ, vì nó cũng chỉ ra những gì bạn cần sửa trong cách bán của chính mình.
Chuẩn bị hồ sơ rồi mới gọi xưởng
Một cuộc gọi trong cơn bực thường kết thúc bằng lời hứa chung chung. Một tin nhắn có hồ sơ gọn thường kết thúc bằng con số. Chuẩn bị theo thứ tự:
- Tóm tắt một dòng: mẫu nào, lô ngày nào, lấy bao nhiêu chiếc, đã bán bao nhiêu, bị trả bao nhiêu vì lỗi gì.
- Ảnh cận chỗ lỗi trên vài chiếc tiêu biểu, ảnh cả chồng hàng lỗi để thấy số lượng.
- Kết quả kiểm hàng còn trong kho: lấy mấy chiếc, mấy chiếc có lỗi tương tự.
- Kết quả giặt thử nếu lỗi liên quan tới giặt, ghi rõ cách giặt.
- Bảng thiệt hại chỉ gồm phần đề nghị xưởng chia sẻ.
- Đề nghị cụ thể của bạn, kèm một phương án dự phòng nếu xưởng không chịu phương án đầu.
Gửi hồ sơ bằng tin nhắn trước, rồi hẹn gọi sau khi xưởng đã xem. Người chủ xưởng có thời gian xem ảnh và kiểm lại chuyền của mình thường trả lời có trách nhiệm hơn người bị gọi bất ngờ.
Nói chuyện với xưởng: các cách bù thường gặp
Có vài cách bù xưởng hay đồng ý, từ nhẹ tới nặng: sửa lại hàng lỗi nếu lỗi sửa được như may lại đường bung; đổi hàng mới cho số chiếc lỗi; trừ tiền hàng lỗi vào đơn sau; hoàn tiền phần hàng lỗi; nhận lại toàn bộ số hàng còn trong kho nếu lỗi nằm ở cả lô. Nên mở đầu bằng phương án hợp lý nhất với tình hình chứ không phải phương án nặng nhất.
Một ví dụ cách mở lời: "Chị gửi em ảnh lô đồ bộ màu xanh lấy hôm trước. Khách trả về bao nhiêu bộ đều bung chỉ ở nách, chị kiểm hàng còn trong kho thì cũng có bộ bị. Chị muốn xưởng đổi giúp số bộ lỗi và kiểm lại phần còn lại, phí ship hàng lỗi về xưởng mình chia đôi nhé." Câu này nêu sự việc, có bằng chứng, có đề nghị cụ thể, và chừa chỗ cho xưởng.
Nếu xưởng nhận lỗi và đồng ý một phương án, ghi lại bằng tin nhắn ngay: số lượng, cách xử lý, thời hạn. Nếu xưởng chối hoàn toàn dù bằng chứng rõ, hoặc hứa rồi không làm, bạn đang chuyển sang tranh chấp, và cần giữ bằng chứng theo cách kỹ hơn. Bài về tranh chấp với xưởng khi đơn nhỏ trên trang này đi tiếp phần đó.
Xử lý phần hàng lỗi còn lại và giữ khách
Hàng lỗi xưởng không nhận lại, hoặc lỗi nhẹ không đáng gửi về, có thể bán thanh lý với giá giảm, ghi rõ lỗi gì, hoặc sửa lại nếu có thợ quen gần nhà rồi bán bình thường. Không trộn hàng lỗi vào hàng đạt để bán như hàng mới.
Với khách đã trả hàng, nhắn một tin cảm ơn vì đã báo, xin lỗi ngắn gọn, nói rõ bạn đã làm gì, và nếu được thì tặng một khoản giảm giá cho lần mua sau. Khách thấy người bán xử lý đàng hoàng thường quay lại, đôi khi còn tin hơn trước.
Với khách đã mua mẫu đó mà chưa phàn nàn, có thể nhắn chủ động hỏi thăm, nhắc cách giặt, và nói rằng nếu gặp lỗi thì cứ báo. Việc này tốn chút thời gian nhưng chặn được những đánh giá xấu bất ngờ.
Cuối cùng, ghi đợt trả hàng này vào sổ xưởng: mẫu nào, lỗi gì, tỉ lệ bao nhiêu, xưởng xử lý thế nào. Lần sau đặt mẫu khác của xưởng đó, bạn biết cần kiểm kỹ chỗ nào khi hàng về.
Câu hỏi thường gặp
Khách trả hàng nhiều vì lỗi thì có nên dừng bán mẫu đó không?
Nên tạm dừng ngay khi thấy vài khách trả cùng một lỗi. Mỗi ngày bán tiếp là thêm đơn có thể bị trả và thêm phí ship hai chiều. Kiểm hàng còn trong kho xem lỗi nằm ở cả lô hay chỉ vài chiếc rồi mới quyết định bán lại.
Hàng phai màu sau khi giặt có đòi xưởng được không?
Tuỳ nguyên nhân. Giặt thử một chiếc trong kho theo cách thông thường và ghi lại. Nếu chiếc giặt thử cũng phai, đó là căn cứ để nói với xưởng. Nếu không sao, có thể do cách khách giặt, và bạn nên ghi hướng dẫn giặt rõ hơn.
Nên đòi xưởng bù những khoản nào?
Hợp lý nhất là tiền hàng lỗi không bán được và phí chở hàng lỗi có biên nhận. Phần giảm giá hàng lỗi nhẹ có thể đề nghị chia sẻ. Quà xin lỗi khách và tiền quảng cáo thường bạn tự chịu, gộp vào dễ làm xưởng nghi ngờ cả phần đúng.
Xưởng không nhận lỗi dù có bằng chứng thì làm sao?
Giữ toàn bộ bằng chứng, gửi lại hồ sơ bằng tin nhắn với đề nghị cụ thể và thời hạn trả lời. Nếu vẫn không được, đó là tranh chấp; cân nhắc số tiền, thử hoà giải qua người thứ ba, và khi cần có thể hỏi luật sư về hướng xử lý.
Hàng lỗi xưởng không nhận lại thì xử lý thế nào?
Sửa lại nếu lỗi sửa được rồi bán bình thường, hoặc bán thanh lý giảm giá và ghi rõ lỗi. Không trộn hàng lỗi vào hàng đạt để bán như hàng mới, vì một đợt trả hàng thứ hai sẽ làm bạn mất khách nhiều hơn số tiền gỡ lại.
Làm sao giữ khách sau một đợt trả hàng loạt?
Nhắn cảm ơn khách đã báo, xin lỗi ngắn gọn, nói rõ bạn đã xử lý thế nào, tặng giảm giá cho lần sau nếu được. Với khách đã mua mà chưa phàn nàn, chủ động nhắc cách giặt và mời báo nếu gặp lỗi.