Hàng tồn xưởng là hàng xưởng tự làm mà chưa bán hết; hàng dư đơn là phần làm thừa so với đơn đặt của một bên khác; hàng thanh lý là hàng được xả nhanh để thu tiền về, có thể gồm cả hai loại trên lẫn hàng lỗi. Cả ba thường rẻ hơn hàng đang làm mới, nhưng rẻ vì những lý do khác nhau, nên rủi ro cũng khác nhau.
Người bán nhỏ có thể tìm được những lô hàng tốt từ ba nguồn này, nhất là khi cần hàng giá thấp cho khách quen hay muốn thử một nhóm hàng mới. Nhưng cũng chính ở đây có nhiều người ôm về cả kho hàng lệch size, lỗi mốt, không bán được. Bài này giúp phân biệt ba loại, biết nên xem gì, hỏi gì trước khi trả tiền.
Ba loại hàng, ba câu chuyện khác nhau
Hàng tồn xưởng có câu chuyện đơn giản nhất: xưởng làm một mẫu theo dự đoán của mình, bán được một phần, phần còn lại nằm trong kho. Lý do có thể là mẫu không hợp thị hiếu, ra muộn so với mùa, hoặc xưởng làm quá tay. Chất lượng thường giống hàng đã bán, nhưng thường lệch size và lệch màu, vì những size, màu dễ bán đã đi trước.
Hàng dư đơn thì khác: một bên đặt xưởng làm một số lượng, xưởng làm dư một ít để bù hao hụt, hoặc bên đặt huỷ một phần, giảm số lượng, từ chối một lô vì lý do nào đó. Phần còn lại có thể là hàng tốt, làm theo tiêu chuẩn của bên đặt. Nhưng đi kèm câu hỏi về nhãn mác, vì hàng làm cho một thương hiệu khác thì xưởng thường không được bán ra với nhãn của họ.
Hàng thanh lý là một cách bán chứ không phải một nguồn gốc. Xưởng cần thu tiền để trả nợ vải, chuẩn bị mùa mới, hoặc dừng hoạt động, nên gom tồn kho, hàng dư, hàng lỗi lại, bán theo lô, theo cân. Trong một lô thanh lý, có thể có hàng rất tốt nằm cạnh hàng không dùng được. Hiểu ba câu chuyện này là bước đầu để biết mình nên kỳ vọng gì.
So sánh nhanh ba loại
Bảng dưới tóm tắt đặc điểm thường gặp. Mỗi lô cụ thể vẫn cần được xem tận nơi hoặc qua video rõ, vì khác biệt giữa các lô lớn hơn khác biệt giữa các loại.
| Tiêu chí | Hàng tồn xưởng | Hàng dư đơn | Hàng thanh lý |
|---|---|---|---|
| Nguồn gốc | Mẫu của chính xưởng chưa bán hết | Phần dư hoặc bị huỷ từ đơn của bên khác | Gom nhiều nguồn để xả nhanh |
| Độ đồng đều | Khá đều về chất lượng, lệch size màu | Thường đều, theo chuẩn bên đặt | Rất không đều |
| Câu hỏi về nhãn | Ít | Nhiều, cần hỏi kỹ | Tuỳ lô |
| Rủi ro chính | Lỗi mốt, size khó bán | Nhãn mác, hàng bị loại vì lỗi | Lẫn hàng hỏng, khó kiểm |
| Cách mua phổ biến | Theo mẫu, theo bó | Theo lô, theo mã | Theo lô, theo cân, theo bao |
Lưu ý rằng các tên gọi trên chợ không luôn đúng nghĩa. Người bán có thể gọi hàng tồn của mình là "hàng dư xuất khẩu" vì nghe hấp dẫn hơn. Đừng dựa vào tên gọi để định giá, hãy dựa vào những gì bạn tận mắt thấy trong lô và những câu trả lời cụ thể của người bán.
Rủi ro thường gặp khi mua hàng tồn, hàng dư
Lệch size. Lô tồn thường thừa size quá nhỏ hoặc quá lớn, thiếu size giữa. Một lô trông nhiều nhưng phần bán được có thể chỉ một nửa. Luôn đòi bảng đếm theo size trước khi chốt.
Lỗi mốt. Một mẫu tồn từ hai ba mùa trước có thể đã lỗi kiểu, lỗi màu. Hàng cơ bản như áo thun trơn, đồ bộ, quần đùi ít bị ảnh hưởng; hàng theo xu hướng thì rất dễ nằm kho.
Hàng bị loại vì lỗi. Một phần hàng dư đơn thực chất là hàng bên đặt từ chối vì không đạt chuẩn của họ. Có thể lỗi nhỏ, cũng có thể lỗi hệ thống như sai số đo cả lô, co rút sau giặt.
Bảo quản kém. Hàng nằm kho lâu dễ bị ẩm, mốc, ố vàng ở nếp gấp, chuột cắn, phai màu ở lớp ngoài cùng. Kiểm ở giữa và đáy kiện, không chỉ lớp trên.
Nhãn mác không rõ ràng. Hàng còn nhãn của một thương hiệu khác, hoặc đã bị cắt nhãn, có thể dẫn tới rắc rối khi bán lại, nhất là khi bạn quảng cáo bằng tên thương hiệu đó.
Không được đổi trả. Hầu hết lô tồn, lô thanh lý bán theo kiểu mua đứt. Sai lầm khi xem lô là sai lầm không sửa được.
Câu hỏi về nhãn mác và tên thương hiệu
Với hàng dư đơn làm cho một thương hiệu, câu hỏi quan trọng nhất không phải là giá mà là: hàng này có được phép bán ra thị trường với nhãn đó không. Thông thường, quyền với tên và nhãn hiệu thuộc về bên đặt hàng; xưởng gia công không tự động có quyền bán hàng mang nhãn đó cho người khác. Người bán lại hàng này rồi quảng cáo bằng tên thương hiệu có thể gặp rắc rối về sở hữu trí tuệ, bị sàn gỡ sản phẩm, hoặc bị khiếu nại.
Một số xưởng xử lý bằng cách cắt nhãn hoặc thay nhãn trơn trước khi bán. Như vậy giảm rủi ro về nhãn, nhưng bạn cũng không nên quảng cáo kiểu "hàng của thương hiệu A cắt mác", vì chính câu đó lại gắn sản phẩm với tên người khác. Hãy bán nó như hàng của bạn, mô tả đúng chất liệu, kiểu dáng, kích thước.
Ngoài nhãn thương hiệu, hàng hoá khi bán ra thị trường còn phải có nhãn theo quy định về nhãn hàng hoá, với những thông tin như tên hàng, thành phần, nơi sản xuất, hướng dẫn sử dụng. Quy định này có thể thay đổi theo thời gian, nên khi bán số lượng lớn hoặc lên sàn, bạn cần tra văn bản hiện hành hoặc hỏi người có chuyên môn để biết mình phải bổ sung nhãn phụ thế nào.
Các bước xem một lô hàng tồn trước khi trả tiền
Dù là lô lớn hay nhỏ, làm đủ các bước dưới đây. Nếu người bán không cho làm bước nào, đó là thông tin quan trọng để quyết định:
- Xin bảng kê lô hàng: mẫu, màu, size, số lượng từng loại. Lô bán theo cân thì xin ước lượng tỷ lệ các nhóm hàng.
- Xem tận nơi hoặc gọi video, yêu cầu mở ngẫu nhiên vài bao ở giữa và đáy đống hàng, không chỉ bao trên cùng.
- Kiểm vài chiếc mỗi mẫu như kiểm hàng mới: đường may, màu, số đo, phụ liệu, mùi ẩm mốc.
- Hỏi rõ nguồn gốc lô, lý do xả, có lẫn hàng lỗi không và tỷ lệ bao nhiêu.
- Hỏi về nhãn mác: còn nhãn gì, có được bán với nhãn đó không, xưởng có cắt hoặc thay nhãn không.
- Tính trước số chiếc thật sự bán được theo size, màu, mùa; chia vốn bỏ ra cho số đó để ra giá vốn thật.
- Thoả thuận bằng tin nhắn về số lượng, giá, cách giao, xử lý nếu thực tế khác bảng kê.
Bước thứ sáu là bước người mới hay bỏ qua nhất. Một lô rẻ tính trên tổng số chiếc có thể đắt hơn hàng mới nếu tính trên số chiếc thật sự bán được.
Khi nào hàng tồn là cơ hội tốt
Hàng tồn và hàng dư là cơ hội thật khi nó là hàng cơ bản, ít phụ thuộc mốt: áo thun trơn, đồ bộ mặc nhà, đồ lót, tất, khăn, chăn ga trơn, đồ gia dụng nhựa. Những thứ này bán được quanh năm, khách quan tâm chất liệu và giá hơn kiểu dáng, nên tồn một mùa không ảnh hưởng nhiều.
Nó cũng là cơ hội khi bạn có sẵn kênh bán phù hợp: một nhóm khách quen thích hàng giá tốt, một buổi xả hàng định kỳ, một sạp ở chợ quê. Và khi bạn mua lô vừa đủ với khả năng bán trong vài tuần, không phải lô lớn khiến bạn phải ôm cả năm.
Ngược lại, nên tránh khi đó là hàng theo mốt đã qua mùa, lô quá lớn so với vốn và kho của bạn, hoặc khi người bán không cho xem kỹ. Tiền mắc kẹt trong một đống hàng không bán được là cái giá đắt nhất mà người bán nhỏ phải trả, vì nó lấy đi vốn để nhập những mẫu đang bán chạy. Một nguyên tắc dễ nhớ: chỉ mua lô hàng tồn khi bạn nói ra được cụ thể sẽ bán nó cho ai, ở đâu, trong bao lâu.
Sau khi mua: bán lô hàng tồn thế nào cho nhanh
Mua được lô tốt mới là một nửa việc. Nửa còn lại là bán đủ nhanh để vốn quay về trước khi hàng cũ thêm. Việc đầu tiên khi lô về tới nhà là phân loại lại: hàng đạt bán bình thường, hàng có lỗi nhỏ tách riêng, hàng size khó bán gom thành nhóm. Đừng để tất cả nằm chung trong bao như lúc mua, vì như vậy bạn sẽ chỉ nhặt những chiếc dễ bán nhất và để phần còn lại mục dần trong góc kho.
Với hàng đạt, chụp ảnh và mô tả như hàng mới, nói rõ số lượng có hạn vì là lô xả. Khách quen thường thích những đợt hàng có hạn như vậy nếu giá hợp lý và mô tả trung thực. Với size khó bán, có thể ghép thành gói theo người mặc, ví dụ gói ba chiếc cho người dáng nhỏ, hoặc đưa vào kênh bán khác như sạp chợ quê, nơi khách đa dạng vóc dáng hơn.
Đặt cho mình một mốc thời gian, chẳng hạn sau một tháng phần còn lại sẽ được xả giá thấp hơn nữa hoặc chuyển cho người khác. Giữ hàng tồn quá lâu với hy vọng bán được giá cũ thường làm mất nhiều hơn là chấp nhận lỗ nhỏ một lần để lấy vốn quay vòng.
Câu hỏi thường gặp
Hàng dư xuất khẩu có phải là hàng tốt không?
Có thể tốt vì được làm theo chuẩn của bên đặt, nhưng cũng có thể là phần bị loại vì lỗi. Thêm nữa, nhiều người dùng chữ này cho hàng tồn thông thường để dễ bán. Hãy xem tận nơi, kiểm từng mẫu và hỏi rõ nguồn gốc thay vì tin vào tên gọi.
Mua hàng thanh lý theo cân có nên không?
Chỉ nên khi bạn có kênh bán hàng giá thấp và biết chấp nhận một phần không dùng được. Hãy xem vài bao ngẫu nhiên, hỏi tỷ lệ hàng lỗi, và chỉ bỏ số vốn mà bạn chấp nhận mất nếu kết quả không như mong đợi.
Hàng dư đơn còn nhãn thương hiệu thì có bán được không?
Rủi ro vì quyền với nhãn hiệu thường thuộc bên đặt hàng, không thuộc xưởng. Bán kèm nhãn hoặc quảng cáo bằng tên thương hiệu có thể bị khiếu nại hoặc bị sàn gỡ. Cần tra quy định hiện hành hoặc hỏi người có chuyên môn trước khi bán số lượng lớn.
Làm sao tránh mua phải lô hàng lệch size?
Đòi bảng đếm theo size và màu trước khi chốt, rồi kiểm ngẫu nhiên đúng với bảng đó. Tính giá vốn trên số chiếc thuộc những size bạn bán được, không tính trên tổng số chiếc. Nếu người bán không đưa được bảng đếm, nên cân nhắc lại.
Hàng tồn lâu có bị hỏng không?
Có thể bị ẩm, mốc, ố vàng ở nếp gấp, phai màu ở lớp ngoài, chun và keo dán bị lão hoá. Kiểm cả giữa và đáy kiện, ngửi mùi, xem kỹ nếp gấp. Với đồ có chun, kéo thử độ đàn hồi trước khi nhận.
Có nên mua lô hàng tồn lớn để được giá rẻ hơn không?
Chỉ khi bạn tính được sẽ bán hết trong thời gian hợp lý. Lô lớn làm giá mỗi chiếc thấp hơn, nhưng vốn bị giữ lâu hơn, kho chật hơn và rủi ro lỗi mốt cao hơn. Với người mới, lô vừa phải mua nhiều lần thường an toàn hơn.